Το δημοψήφισμα του 2015 και η πανδημία

Το ενάμιση έτος της πανδημίας και το τι αυτή έχει φέρει στον δημόσιο «διάλογο» μας θυμίζει σε μεγάλο βαθμό το δημοψήφισμα του 2015. Τόσο η διαχείριση των δύο φαινομένων από την πολιτική ελίτ και τα διαπλεκόμενα ΜΜΕ, όσο και ο διάλογος μεταξύ μας (αναγνωρίσιμων, μεγαλόσχημων αλλά και απλών πολιτών), έχει αρκετές ομοιότητες.

Ένα κοινό στοιχείο του κυρίαρχου, από επάνω, αφηγήματος είναι το ότι οι πολίτες δεν μπορούν και ως εκ τούτου δεν πρέπει να αποφασίζουν. Στο δημοψήφισμα τον λόγο είχαν οι συστημικοί οικονομολόγοι που μας έλεγαν πως δεν υπάρχει εναλλακτική και θα πρέπει να ακολουθήσουμε πειθήνια ό,τι οι αγορές προστάζουν. Ακόμα και αν κάποιος δεχτεί ότι είχαν δίκιο (αν και είναι εντελώς παράλογο πολιτικά να συμφωνήσει κάποιος σε μια λογική τύπου «δεν υπάρχει εναλλακτική επιλογή»), ο τρόπος που προσπάθησαν να το επιβάλλουν ήταν βαθύτατα αντιδημοκρατικός. Όλοι θυμόμαστε τι συνέβη στην συνέχεια. Ο Τσίπρας δεν αποδέχτηκε την λαϊκή βούληση και ακολούθησε πολιτικές οι οποίες οδήγησαν στην παλινόρθωση του κατεδαφισμένου πολιτικού σκηνικού, με τραγικό αποτέλεσμα στην άνοδο της πλιατσικοδεξιάς του Μητσοτάκη και την μεσο-μακροπρόθεσμη ολική καταστροφή της χώρας.   

Αντίστοιχα, στην επικοινωνιακή (και δυστυχώς μόνο αυτή) αντιμετώπιση της πανδημίας, η αθλιότερη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης εστίασε στην παραπληροφόρηση, την πόλωση και την κερδοσκοπία. Αυτό ήταν κάτι που κάθε ώριμος πολιτικά συμπολίτης μας το περίμενε. Αυτό το οποίο ίσως δεν περιμέναμε ήταν ο μεγάλος αριθμός «πνευματικών» ανθρώπων και πολιτικών «συναγωνιστών» μας, οι οποίοι επέλεξαν να υπερασπιστούν την κυβερνητικό αφήγημα, με έναν άμεσο ή έμμεσο, αλλά το ίδιο ισχυρό τρόπο.

Μοιραία, και στις δύο περιπτώσεις, η συζήτηση στράφηκε ξανά στον μέσο συμπολίτη μας (όλους εμάς δηλαδή) και την ικανότητα που αυτός έχει να αποφασίζει. Για άλλη μια φορά απογοητευτήκαμε. Όχι από την πολιτική ελίτ, η οποία με ξεκάθαρο δόλο και απύθμενο θράσος διακηρύττει σε όλους τους τόνους το ότι οι πολίτες είναι αδαείς επικίνδυνοι και ως εκ τούτου δεν θα πρέπει να αποφασίζουν, αλλά και από καθηγητές πανεπιστημίων, καλλιτέχνες, «επιστήμονες», πολιτικούς «αγωνιστές», «διανοούμενους» και όλους όσους άλλους επέλεξαν να μας υπενθυμίσουν το ότι δεν δικαιούμαστε, όλοι εμείς οι κοινοί, ταπεινοί, αμόρφωτοι άξεστοι, ψεκασμένοι κ.ο.κ.,  να έχουμε λόγο.

Σκεπτόμενος όλα αυτά και σε μια προσπάθεια να εκφράσω το δημοκρατικά αλλά και ανθρώπινα αυτονόητο (φευ, αδιανόητο για τις κάθε λογής ελίτ ή εν δυνάμει ελίτ της χώρας), μετέφρασα λίγες παραγράφους από το σπουδαίο βιβλίο του John G. Matsusaka με τίτλο «Αφήστε τους ανθρώπους να κυβερνήσουν». Ας δούμε λοιπόν τι γράφει ένας δημοκράτης και πόσο αυτό φαντάζει παράξενο και επικίνδυνο για την πολιτική ελίτ της χώρας και τον ανύπαρκτο πνευματικό μας κόσμο. Ας δούμε μία διαφορετική προσέγγιση σχετικά με την ικανότητα των ψηφοφόρων, αλλά και των ανθρώπων γενικότερα, να λαμβάνουν τις «σωστές» αποφάσεις.

«Για να αξιολογήσουμε την ικανότητα των ψηφοφόρων, πρέπει πρώτα να ορίσουμε τι εννοούμε με τον όρο «άξια» ψήφο. Χρειαζόμαστε έναν ορισμό που να επιτρέπει τη δυνατότητα να έχουμε ικανούς ανθρώπους που διαφωνούν. Αντίθετα, δεν έχει νόημα να υιοθετήσουμε έναν ορισμό ο οποίος, στην πραγματικότητα, χαρακτηρίζει τις ψήφους που συμφωνούν με εμάς ως άξιες και τις υπόλοιπες ως λανθασμένες ή μη άξιες. Η δημοκρατία βασίζεται στην υπόθεση ότι λογικοί άνθρωποι μπορούν να διαφωνούν μεταξύ τους σχετικά με τις πολιτικές επιλογές.

Για να φτάσουμε σε έναν ορισμό, είναι χρήσιμο να κάνουμε μια διάκριση μεταξύ των αξιών και των συμφερόντων ενός ατόμου και των πληροφοριών που αυτό έχει. Οι αξίες είναι ηθικές και φιλοσοφικές πεποιθήσεις, ενώ τα συμφέροντα είναι προσωπικά διακυβεύματα εντός μίας κατάστασης. Οι πληροφορίες είναι γεγονότα και δεδομένα για τον κόσμο, που σχετίζονται με τα αποτελέσματα μιας προτεινόμενης πολιτικής. Ένα άτομο χρησιμοποιεί τις πληροφορίες που έχει για να αξιολογήσει τα αποτελέσματα εναλλακτικών πολιτικών επιλογών και στην συνέχεια υποστηρίζει την πολιτική που προάγει καλύτερα τις αξίες και τα συμφέροντά του. Υπό αυτό το πλαίσιο, τα άτομα μπορούν να διαφωνήσουν σχετικά με τα πλεονεκτήματα μιας πολιτικής,  επειδή έχουν διαφορετικές  πληροφορίες ή επειδή έχουν διαφορετικές αξίες (ή και τα δύο). Για παράδειγμα, η άποψη ενός ατόμου σχετικά με τη θανατική ποινή μπορεί να εξαρτάται από πληροφορίες, όπως το αν αυτή έχει αποτρεπτική ισχύ στην τέλεση εγκλημάτων, ή το κόστος της εκτέλεσης ενός καταδικασμένου εγκληματία, καθώς όμως και σε αξίες, όπως η άποψη που έχει κάποιος σχετικά με την ιερότητα της ζωής και αν η ανταπόδοση είναι ένας δικαιολογημένος τρόπος τιμωρίας. Ακόμα και αν έχουν τις ίδια πληροφόρηση, οι άνθρωποι μπορεί να διαφωνήσουν σχετικά με μια πολιτική επιλογή, όταν οι αξίες τους είναι διαφορετικές.

Έχοντας τα παραπάνω υπόψη μας, μπορούμε τώρα να ορίσουμε μία ψήφο ως «άξια» αν αυτή προάγει τις αξίες και το συμφέρον ενός ατόμου, όταν αυτό έχει την καλύτερη δυνατή πληροφόρηση. Η ψήφος ενός ατόμου δεν θα ήταν άξια αν αυτή ήταν υπέρ της πολιτικής επιλογής Χ, ενώ ο ψηφοφόρος θα είναι υποστηρίξει μία άλλη πολιτική επιλογή Υ αν είχε πληροφορίες που ήταν γνωστές, σε άλλους, πριν την ψηφοφορία. Αυτός ο ορισμός δεν κρίνει τις αξίες και το τι θεωρεί συμφέρον ένα άτομο, καθώς αυτά είναι θέματα ατομικής κρίσης. Εξετάζει μόνο αν η ψήφος ενός ατόμου υποστηρίζει την προώθηση αυτών των αξιών και των συμφερόντων.»

Στο παραπάνω κείμενο, ο Matsusaka δεν εστιάζει στην αξιολόγηση των αξιών και των πεποιθήσεων των πολιτών, αλλά στην ποιότητα της πληροφορίας, στην οποία αυτοί έχουν πρόσβαση. Θεωρεί ότι δεν υπάρχει μία εκ Θεού σωστή πολιτική επιλογή (αντίθετα στις χώρα μας έχουμε πολλούς επίγειους Θεούς οι οποίοι γνωρίζουν καλύτερα από εμάς το δικό μας συμφέρον και το οποίο, όλως τυχαίως, μεγιστοποιεί τα δικά τους κέρδη) και ότι αυτό που χαρακτηρίζει μια απόφαση ως σωστή, είναι το κατά πόσο αυτή συμφωνεί και προωθεί τις αξίες και το συμφέρον  του κάθε ένα από εμάς και, εντέλει, όλων μας.

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι, παρά την λυσσαλέα προπαγάνδα, οι Έλληνες καταλαβαίνουν τα παραπάνω και επιθυμούν να έχουν αυτοί τον τελευταίο λόγο σε όλες τις σημαντικές πολιτικές αποφάσεις. Κάτι το οποίο, φυσικά, δεν θα ακούσετε από τα ελληνικά ΜΜΕ, αλλά θα το δείτε και αυτό στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Matsusaka.

Παρόλα αυτά, υπάρχει μία τεράστια απόσταση μεταξύ του τι επιθυμεί κανείς και το κατά πόσο είναι διατεθειμένος να δράσει και να αγωνιστεί για αυτό. Αν θέλουμε να κάνουμε κάτι υπέρ της πραγματικής δημοκρατίας, θα πρέπει να βρεθούμε και να δράσουμε, διαφορετικά θα παραμείνουμε πολιτικά, και άρα ως άνθρωποι, δούλοι.

Διαβάστε το βιβλίο του Matsusaka και αν σας ενθουσιάσει το ίδιο όπως εμάς, ελάτε να το μεταφράσουμε και τον εκδώσουμε. Μπορεί και αυτό να είναι ένα από τα πολλά πρώτα βήματα που πρέπει να κάνουμε για την έλευση της δημοκρατίας.

Ένα άλλο πρώτο βήμα, την προσομοίωση ενός ακυρωτικού δημοψηφίσματος ενάντια στο COVID PASS και τις κάθε λογής αυθαίρετες υποχρεωτικότητες μπορείτε να δείτε εδώ.

This entry was posted in Χωρίς κατηγορία and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s