Ανοικτότητα ή κλειστότητα; Επιλέξτε.

3 small

Υπέρ της Ανοικτής Κοινωνίας (περίπου 430 π.Χ.):

«Αν και μόνο λίγοι μπορούν να δημιουργήσουν μια πολιτική, είμαστε όλοι σε θέση να την κρίνουμε

ΠΕΡΙΚΛΗΣ

Κατά της Ανοιχτής Κοινωνίας (περίπου 80 χρόνια αργότερα):

«Η ύψιστη απ΄ όλες τις αρχές είναι πως κανείς, άνδρας ή γυναίκα, δεν θα πρέπει να στερείται αρχηγού. Ούτε ο νους κανενός θα ΄πρεπε να εθιστεί έτσι που αυτός να αφήνεται να κάνει ο,τιδήποτε με δική του πρωτοβουλία˙ ούτε από ζήλο, ούτε ακόμα για χάρη παιγνιδιού. Αλλά στον πόλεμο, όσο και σε περίοδο ειρήνης, θα στρέφει το βλέμμα προς τον αρχηγό του και θα τον ακολουθεί πιστά. Και στο παραμικρό ζήτημα ακόμα θα τελεί κάτω από ηγεσία. Για παράδειγμα, θα πρέπει να σηκώνεται ή να κινείται ή να πλένεται ή να γευματίζει ….. μόνον αν του έχει λεχθεί να το κάνει. Μ’ ένα λόγο, θα πρέπει να διδάξει την ψυχή του, με μακρόν εθισμό, να μην ονειρευτεί ποτέ την ιδέα της ανεξάρτητης δράσης και να γίνει τελείως ανίκανος γι’ αυτήν

ΠΛΑΤΩΝ

Από το βιβλίο «Η ανοιχτή κοινωνία και οι εχθροί της» του Καρλ Πόππερ

Advertisements
Posted in Χωρίς κατηγορία | Tagged , | 1 σχόλιο

Ιταλικό συμβουλευτικό δημοψήφισμα με πάνω από 5 εκατομμύρια «ΝΑΙ»

2.jpg

Στην γειτονική μας Ιταλία στις 22 Οκτωβρίου 2017 πραγματοποιήθηκε δημοψήφισμα συμβουλευτικού χαρακτήρα, δηλαδή μη δεσμευτικό, με αντικείμενο τη μεγαλύτερη αυτονομία της Λομβαρδίας και του Βένετο από αυτό που οι υποστηρικτές του «ΝΑΙ» ονόμασαν συγκεντρωτικό και σπάταλο Ιταλικό κράτος.

3 εκατομμύρια πολίτες της Λομβαρδίας και 2,4  εκατομμύρια από την περιφέρεια του Βένετο επιβεβαίωσαν με την ψήφο τους ότι είναι πρόθυμοι να δώσουν στους κυβερνήτες τους, Roberto Maroni και Luca Zaia αντίστοιχα, την εντολή να διαπραγματευτούν με την Ρώμη το αίτημά τους για περισσότερη αυτονομία στις περιφέρειές τους.

Η συμμετοχή στο δημοψήφισμα έφτασε σχεδόν το 39%, στα περίπου 12 εκατομμύρια πολιτών με δικαίωμα ψήφου. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι πολλά ΜΜΕ υπέρμαχοι του «ΟΧΙ» στην περισσότερη αυτονομία από την Ρώμη, προσπάθησαν να συσχετίσουν το ιταλικό συμβουλευτικό δημοψήφισμα, με τα σαφώς διαφορετικά και πολυσύνθετα γεγονότα που βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη στην Καταλονία. Με αυτόν τον τρόπο κατάφεραν εν μέρη να αποθαρρύνουν τη συμμετοχή. Για παράδειγμα ο υπουργός Maurizio Martina, κάλεσε του πολίτες να μην πάνε να ψηφίσουν σε ένα δημοψήφισμα που θα διχάσει τη χώρα. Φυσικά εκτέθηκε, ίσως και ανεπανόρθωτα, διότι αρκετοί δήμαρχοι μέλη του κόμματός του (του Δημοκρατικού Κόμματος – PD), είχαν ήδη υποστηρίξει ανοιχτά το «ΝΑΙ» σε περισσότερη αυτονομία της Λομβαρδίας και του Βένετο από τη Ρώμη.

Για μια ακόμη φορά τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης εστίασαν στο κόστος διεξαγωγής του δημοψηφίσματος το οποίο σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα ανήλθε σε 50 εκατομμύρια ευρώ στη Λομβαρδία και 14 εκατομμύρια ευρώ στο Βένετο. Ωστόσο δεν έλαβαν υπόψη τους (ή αγνόησαν επιμελώς) ότι το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό αυτού του συνολικού κόστους (πάνω από το 80%) οφείλεται στα τεράστια χρηματικά ποσοστά που υποχρεωτικά εισπράξανε οι κρατικοί και δημοτικοί υπάλληλοι ώστε να επιβλέψουν και να εξασφαλίσουν την ορθή διεξαγωγή της διαβούλευσης.

Επίσης ορισμένοι καθοδηγητές γνώμης (opinion leaders) συμβούλευαν τον κόσμο να στηρίξει (στα λόγια) το δημοψήφισμα γιατί είναι δημοκρατικό δικαίωμα, αλλά ταυτόχρονα και να το μποϊκοτάρει (στην πραγματικότητα) μέσω της αποχής. Και αυτό γιατί, κατά τη γνώμη τους, η συμμετοχή θα βοηθούσε απλά και μόνο τους δυο κυβερνήτες – που στηρίζει το κόμμα Λέγκα του Βορρά (Lega Nord) – να επωφεληθούν από το αποτέλεσμα και να αποκτήσουν έτσι πολιτικό πλεονέκτημα.

Πέρα από τις πολυάριθμες παραμέτρους του τρέχοντος κοινοβουλευτικού και πολιτικού παιχνιδιού στην Ιταλία, το πραγματικό δεδομένο που, κατά τη γνώμη μου, θα πρέπει να μας αφορά είναι ότι πάνω από πέντε εκατομμύρια πολίτες εκφράστηκαν και ψήφισαν. Το αποτέλεσμα είναι ότι το «ΝΑΙ» κέρδισε με ποσοστό 95,3%, ενώ «ΟΧΙ» ψήφισε μόλις το 3,9%. Το ποσοστό συμμετοχής, αλλά και το αποτέλεσμα δείχνουν νομίζω με σαφήνεια ότι πέρα από τις πολιτικές τους συμπάθειες και τις κομματικές τους προτιμήσεις, οι πολίτες δήλωσαν ότι επιθυμούν μεγαλύτερη αυτονομία και ότι τάσσονται υπέρ της διαχείρισης ορισμένων υπηρεσιών από την περιφέρεια και όχι από τον κεντρικό κρατικό μηχανισμό.

Σε αυτό το δημοψήφισμα δεν υπερίσχυσε το αποσχιστικό παιχνίδι που βρίσκεται σε εξέλιξη στην βόρεια Ιταλία ή η άκρως εκφοβιστική υπόθεση διάλυσης του κράτους. Αντιθέτως φαίνεται να υπερίσχυσε η βούληση των πολιτών να ελέγχεται και να χρησιμοποιείται με μεγαλύτερη σύνεση το δημόσιο χρήμα το οποίο οι πολιτικοί και οι γραφειοκράτες της Ρώμης σπαταλούν δίχως όριο και χωρίς να δίνουν λογαριασμό ή να ελέγχονται.

Μιλώντας για δημόσιο χρήμα και φορολογία αξίζει να σημειωθεί ότι σε αυτή την περιοχή της Ιταλίας τα μεγέθη είναι ιδιαίτερα μεγάλα. Το φορολογικό υπόλειμμα* (fiscal residual) της Καταλονίας είναι για παράδειγμα περίπου 8 δισεκατομμύρια ευρώ, της Βαυαρίας συνολικά 2 δισεκατομμύρια, του Βένετο υπερβαίνει τα 18 δισεκατομμύρια και της Λομβαρδίας φτάνει τα 54 δισεκατομμύρια ευρώ.

Επίσης, από τα εκλογικά αποτελέσματα των τελευταίων ιταλικών εκλογών, προκύπτει ότι και τα πέντε εκατομμύρια πολίτες της Λομβαρδίας και του Βένετο, οι οποίοι ψήφισαν «ΝΑΙ», δεν είναι όλοι υπέρμαχοι ή συμπαθούντες της Λέγκας του Βορρά (Lega del Nord). Αντιθέτως δείχνουν να είναι πολίτες με συναίσθηση της ευθύνης αλλά και των επιταγών του Ιταλικού Συντάγματος οι οποίοι έχουν θέσει ως στόχο τους την αντιμετώπιση των χρόνιων κρατικών αυθαιρεσιών και ανεπαρκειών. Είναι επομένως τουλάχιστον ανόητο, και προκλητικό θα έλεγα, να γίνεται, εν προκειμένω, συζήτηση και να εγείρονται ενστάσεις για το κόστος διεξαγωγής ενός δημοψηφίσματος τη στιγμή που κατασπαταλούνται τεράστια ποσά από την κακοδιαχείριση που γίνεται στην πρωτεύουσα της Ιταλίας.

Αν και ο γράφοντας έχει ορισμένες επιφυλάξεις σχετικά με την ηλεκτρονική ψηφοφορία μέσω ταμπλέτας, που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Ιταλία, αυτή παρά τις δυσκολίες και τις καθυστερήσεις που προέκυψαν, συνολικά δείχνει να λειτούργησε.

Ασφαλώς και το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα πέντε εκατομμύρια ψηφοφόρους που συμμετείχαν στο δημοψήφισμα και επέλεξαν το «ΝΑΙ» αλλά και τα περίπου 7 εκατομμύρια που δεν ψήφισαν. Πέρα από εκείνους που φοβήθηκαν τη συντέλεια του ιταλικού κράτους, πολλοί από αυτούς που δεν συμμετείχαν ενδέχεται να έχουν ήδη παραιτηθεί και να πιστεύουν ότι δεν αλλάζει τίποτα, ότι όλα είναι ένα καλοστημένο κρατικό φαγοπότι. Κατανοητό, όμως από την άλλη θα πρέπει να κατανοήσουμε επίσης ότι ένα μόνο δημοψήφισμα, και μάλιστα μη δεσμευτικό, δεν αρκεί ούτε να ανατρέψει το πολιτικό σύμπαν, ούτε να αλλάξει τον αντιπολιτικό αέρα που φαίνεται να πνέει σε όλη την Ευρώπη.

Ο αγώνας των ανθρώπων να συναποφασίζουν δημοκρατικά χρησιμοποιώντας, εκτός των άλλων, εργαλεία άμεσης συμμετοχής όπως τα δημοψηφίσματα, δεν έχει ούτε έτοιμες, ούτε και τελικές λύσεις, γιατί είναι μια συλλογική, δυναμική και ζωοποιός πορεία. Άλλωστε όποιος δεν συμμετέχει πάνω σε συγκεκριμένα πολιτικά ζητήματα και δεν αγωνίζεται ώστε να φέρει κοντά του την πολιτική, καταλήγει να την υφίσταται παθητικά συμμετέχοντας απλά και μόνο στις βουλευτικές εκλογές. Αυτό το γνωρίζουν πολύ καλά οι επαγγελματίες που νομιμοποιούνται με την ψήφο και ζουν από την πολιτική.

*Το φορολογικό υπόλειμμα είναι η διαφορά μεταξύ όλων των εσόδων (φορολογικής και άλλης φύσης όπως η μεταβίβαση δημόσιων περιουσιακών στοιχείων και η είσπραξη πιστώσεων) που εισπράτει η Δημόσια Διοίκηση από μια δεδομένη περιοχή και τους πόρους που ξοδεύονται σε αυτή την περιοχή.

Γιώργος Κουτσαντώνης

Posted in Χωρίς κατηγορία | Tagged , | Σχολιάστε

Πολιτική και «εγγύηση»

01.fb_political_conversations_celeste_headlee_ted_small.jpg

Ένας από τα κρίσιμα κριτήρια προκειμένου να επιλέξουμε μεταξύ διαφορετικών προϊόντων είναι και η εγγύηση καλής λειτουργίας που μας παρέχει ο κατασκευαστής τους. Η ουσία της εγγύησης είναι φυσικά άλλη: μας εξασφαλίζει πως αυτό το οποίο αγοράζουμε θα λειτουργεί για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα απρόσκοπτα. Ότι, δηλαδή, αυτό το οποίο μας έχουν υποσχεθεί δεν θα αποδειχθεί ψευδές, ή αν όντως αποδειχθεί τότε το προϊόν θα αντικατασταθεί.

Η έννοια της εγγύησης δεν μπορεί να έχει νόημα παντού. Έτσι, ένας γιατρός, όσο καλός και αν είναι, δεν μπορεί να μας εγγυηθεί – τουλάχιστον όχι σε όλες τις περιπτώσεις – πως θα μπορέσει να αντιμετωπίσει την ασθένεια μας. Η παραπάνω λογική γίνεται ακόμα πιο εμφανής στην περίπτωση ενός χειρουργού. Όσο έμπειρος και αν είναι, όσο μεγάλα ποσοστά επιτυχίας και αν έχει, δεν μπορεί να μας εγγυηθεί το αποτέλεσμα μίας επέμβασης.

Υπάρχουν λοιπόν τομείς στους οποίους η εγγύηση έχει νόημα και μας βοηθά να κρίνουμε και να επιλέγουμε καλύτερα και άλλοι στους οποίους, κυρίως λόγω της πολυπλοκότητας και του μεγάλου αριθμού παραγόντων που μπορούν να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα, η έννοια της εγγύησης δεν έχει νόημα. Τι συμβαίνει όμως με την πολιτική; Μπορεί να υπάρξει κάποιο είδος εγγύησης σε αυτή;

Ζώντας στην Ελλάδα, και άρα σε ένα πολιτικό σύστημα το οποίο έχει ελάχιστη σχέση με την δημοκρατία, δεν έχουμε ως πολίτες καμία εγγύηση όσο αφορά τις υποσχέσεις και τις επιλογές των «αντιπροσώπων» μας. Η εκλογική μάχη διεξάγεται κεκλεισμένων των (επικοινωνιακών) θυρών, εντός χώρων απόλυτης διαπλοκής (τα ΜΜΕ) και εκτός της πραγματικής κοινωνίας. Στόχος είναι πάντα η ελάχιστη κρίσιμη μάζα των ψηφοφόρων που θα δώσουν σε ένα πολιτικό κόμμα το δικαίωμα να σχηματίσει κυβέρνηση. Ο τρόπος για να πεισθεί αυτό το υποσύνολο του εκλογικού σώματος είναι σχεδόν πάντα η καλλιέργεια φόβου και φυσικά το ψεύδος. Έτσι έχουμε κόμματα και πολιτικούς οι οποίοι υπερασπίζονται με πάθος συγκεκριμένες θέσεις πριν τις εκλογές, για να κάνουν ακριβώς τα αντίθετα μετά από αυτές, ειδικά αν βρεθούν στην θέση του κυβερνώντος. Ποια εγγύηση έχουμε απέναντι σε αυτό το πολιτικό έγκλημα; Απολύτως καμία. Άραγε, υπάρχει τρόπος να ξεπεράσουμε αυτό το πρόβλημα;

Η λύση είναι περισσότερο απλή από όσο θα νόμιζε κανείς. Μέσω των δημοψηφισμάτων πρωτοβουλίας πολιτών, και μόνο αυτών, μπορούμε να επαναφέρουμε στην τάξη του απατεώνες της πολιτικής που μας ταλαιπωρούν τα τελευταία χρόνια. Αν έχουμε την συνταγματικά κατοχυρωμένη δυνατότητα a) να ακυρώνουμε οποιονδήποτε νόμο δεν επιθυμούμε, b) να προτείνουμε εμείς, ως πολίτες, νόμους αλλά και αλλαγές στο Σύνταγμα και c) να ανακαλούμε οποιονδήποτε πολιτικό αποδεικνύεται δόλιος ή και ανεπαρκής (και ποιος δεν έχει αποδειχθεί ως τέτοιος τα τελευταία χρόνια….) έχουμε την εγγύηση που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την δημοκρατική λειτουργία ενός συστήματος το οποίο είναι ταυτόχρονα και αντιπροσωπευτικό.

Έτσι, η λύση δεν μπορεί να είναι άλλη από την σταδιακή μετάβαση σε ένα μικτό πολιτικό σύστημα ισχυρής δημοκρατίας και ασθενούς αντιπροσώπευσης και σε ένα τέτοιο σύστημα τα δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών αποτελούν μία εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση.

Δείτε την πρόταση μας και υποστηρίξτε την, γίνετε και εσείς μέρος της λύσης των προβλημάτων και της αλλαγής του πολιτικού συστήματος. Δηλαδή όλων όσων μας ταλαιπωρούν για περισσότερο από δύο αιώνες!

Βουρλής Πέτρος

Posted in Χωρίς κατηγορία | Tagged , | Σχολιάστε

Mονάχη έγνοια η γλώσσα μου

6.Ελληνική γλώσσα.jpg

Μία από τις σημαντικότερες εκπομπές λόγου του τρίτου προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας αλλά και του ελληνικού ραδιοφώνου γενικότερα είναι η εκπομπή «Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου». Η έρευνα και η παρουσίαση της εκπομπής γίνεται από την κα. Μαρία Χατζάρα και στην εκπομπή της Τρίτης, 19ης Σεπτεμβρίου ακούσαμε τα παρακάτω:

«Αναφερθήκαμε χθες στην αγγλική λέξη idiot που σημαίνει ανόητος και η οποία προέρχεται από την αρχαιοελληνική λέξη ιδιώτης. Ο ιδιώτης στο πλαίσιο της Αθηναϊκής Δημοκρατίας είναι αυτός που ιδιωτεύει, που δεν ασχολείται με τα κοινά, με τα πράγματα της πόλεως, αυτός δηλαδή που δεν ασχολείται με την πολιτική, θα λέγαμε σήμερα. «Πολίτης ως άτομον κατ’ αντίθεση προς την πόλη» σημειώνουν οι Liddell και Scott στο λεξικό τους, παραθέτοντας και το σχόλιο του Θουκυδίδη «ξυμφέροντα και πόλεσι και ιδιώταις». Αντιπαρατίθεται εδώ το δημόσιο προς το ιδιωτικό συμφέρον, αλλά η πόλη δεν είναι ένας τόπος απρόσωπος, η πόλη είναι οι πολίτες της και ιδιώτες είναι αυτοί που επιλέγουν να μην είναι πολίτες, να μην ενδιαφέρονται για την πόλη τους, να μην συμμετέχουν στην δημόσια ζωή. Αυτοί, στην Αρχαία Ελλάδα, δεν χαίρουν εκτίμησης.

Σε άλλη περίπτωση ιδιώτης είναι ο αμόρφωτος και ο ακαλλιέργητος. «είσι δε τίνες πολιτείαι και άλλαι, αι μεν ιδιωτών αι δε φιλοσόφων και πολιτικών» γράφει ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά του. Εδώ σαφώς εννοείται ο ιδιώτης ως απαίδευτος, αντιπαρατιθέμενος προς τον έχοντα παιδεία φιλόσοφο και τον έχοντα εκπαίδευση πολιτικό. Ιδιώτης είναι και ο κοινός άνθρωπος, ο άνθρωπος του λαού «οι ιδιώται και πένητες» γράφει ο Πλούταρχος, αναφερόμενος στην ίδρυση του άστεως των Αθηνών από τον Θησέα και εννοώντας του λαϊκούς, απλούς ανθρώπους και τους φτωχούς, αντιπαραθέτοντας τους με τους δυνατούς, τους έχοντες και κατέχοντες θα λέγαμε σήμερα. Σήμερα, ο ιδιώτης είναι κυρίως ο απλός πολίτης, σε αντίθεση με αυτόν που έχει κάποιο δημόσιο αξίωμα ή ιδιότητα, όπως είναι τα όργανα της τάξης ή οι κρατικοί λειτουργοί. Παραμένει όμως και η έννοια αυτού που δεν συμμετέχει στα πολιτικά πράγματα, στην δημόσια ζωή και είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό που σε μία άλλη γλώσσα η λέξη χρησιμοποιείται αυτούσια για να δηλώσει τον ηλίθιο. Όμως, τι είναι αυτός που δεν ενδιαφέρεται για την πόλη στην οποία ζει, αν δεν συμμετέχει ενεργά σε αυτά που την αφορούν και αφορούν και τον ίδιο;»

Posted in Χωρίς κατηγορία | Tagged | 1 σχόλιο

Η παιδαγωγική λειτουργία των δημοψηφισμάτων

4.Papadopoulou Lina - Book _ small.jpg

«Η παιδαγωγική λειτουργία της «άμεσης δημοκρατίας» συνίσταται στην ενδυνάμωση της δημοκρατικής συνείδησης . Η αξία της «ως άσκηση δημοκρατικής ευθύνης» έγκειται στο ότι θέτει τους πολίτες ενώπιον των ευθυνών τους κι έτσι τους παιδαγωγεί, αναγκάζοντάς τους υπό μία έννοια, να γίνουν πιο υπεύθυνοι, καθώς τους αφαιρεί το άλλοθι ότι άλλοι, οι αντιπρόσωποί τους, αποφασίζουν αντί των ιδίων. 

Η διενέργεια δημοψηφισμάτων σε τακτά χρονικά διαστήματα δημιουργεί μια διπλή πίεση: αφενός οι πολιτικές ελίτ αναγκάζονται να αναπτύσσουν επιχειρήματα προκειμένου να πείσουν το εκλογικό σώμα, αφετέρου το τελευταίο αναγκάζεται να στρέψει το βλέμμα στα θεμελιώδη ζητήματα που τίθενται υπό την κρίση του και να πληροφορηθεί, κατά το δυνατόν εγκύρως, γι αυτά. Το δημοψήφισμα δημιουργεί έναν δημόσιο χώρο όπου το υπό κρίση θέμα πρέπει να συζητηθεί, να αναλυθεί, οι διαφορετικές απόψεις να ακουστούν και να αντικρουστούν, όλες οι πλευρές να ακούσουν και να κατανοήσουν τους αντιπάλους τους. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης – η τέταρτη εξουσία στη σημερινή δημοκρατία – έχουν επίσης την υποχρέωση να προβάλουν όλες τις αντικρουόμενες απόψεις. Υπό τις ανωτέρω προϋποθέσεις, το δημοψήφισμα αποτελεί, συνεπώς, μια μορφωτική και επιμορφωτική διαδικασία . Η προκήρυξη του δημοψηφίσματος τονώνει το ενδιαφέρον των πολιτών για το κρίσιμο θέμα αλλά και γενικά για την πολιτική και μπορεί να αναμένεται ότι πλήθος εκδηλώσεων, συζητήσεων και αντιμαχιών οργανώνονται από τους ίδιους τους πολίτες που υποστηρίζουν την μία ή την άλλη άποψη. Η πολιτική ξανάρχεται στο προσκήνιο με ουσιαστικά χαρακτηριστικά και όχι ως κραυγές και συνθήματα. Από την διαδραστική αυτή διαδικασία όλοι οι εμπλεκόμενοι καλούνται να βγουν σοφότεροι και πάντως ωριμότεροι, να λάβουν την τελική απόφαση ή να δώσουν την γνώμη τους στο αποφασίζον όργανο

Από το βιβλίο ΘΕΣΜΟΙ «ΑΜΕΣΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ» ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (σελ.84) της  Επ.Καθηγήτριας Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή ΑΠΘ Λίνας Παπαδοπούλου.

 

 

Posted in Χωρίς κατηγορία | Tagged , | 2 Σχόλια

Πότε θα είχε νόημα η απόσχιση, η ανεξαρτησία;

      καταλανική σημαία

       Γιατί φίλοι Καταλανοί, Σκωτσέζοι, Βάσκοι και λοιποί, ζητάτε ν’ αντικαταστήσετε τη μια ολιγαρχία με μια άλλη; Νομίζετε ότι η “δική” σας ολιγαρχία θάναι καλύτερη απ’ των άλλων; Επιζούν ακόμα τέτοιες αυταπάτες;

Κι όμως οι Κούρδοι μπορούν κάτι να ελπίζουν. Το τουρκικό ολιγαρχικό πολιτικό σύστημα, αυταρχικού και εθνικιστικού τύπου, καταδιώκει τον πολιτισμό τους και κάθε πολιτική τους έκφραση. Όμως οι εθνικές ιδιαιτερότητες κάτω απ’ τις φιλελεύθερες (;) κοινοβουλευτικές ολιγαρχίες της Δύσης δεν καταπιέζονται πλέον, παρ’ όλο το ερωτηματικό. Αυτό το τελευταίο έχει άλλες αιτίες ύπαρξης. Οικονομικές, ταξικές διαστάσεις.

Μόνο η απόφαση των πολιτών μιας επαρχίας-περιφέρειας, να βαδίσουν το δημοκρατικό δρόμο, θα μπορούσε ν’ αποτελέσει επαρκή αιτία για την ανάπτυξη αυτονομιστικού κινήματος με στόχο την αποσκίρτηση απ’ τον σφιχτό εναγκαλισμό ενός ολιγαρχικού κράτους. Επιπλέον μόνο μια τέτοια απόφαση είναι ικανή να παράσχει την απαιτούμενη πολιτική ισχύ για να καμθούν οι ολιγαρχικές αντιδράσεις.

Αυτή ακριβώς θα έπρεπε να είναι και η περίπτωση της αποχώρησης ενός κράτους μέλους απ’ την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όσο κι αν το Βrexit μπορεί να χαροποίησε τους ορκισμένους εχθρούς της παγκοσμιοποίησης και των περιφερειακών ολογκληρώσεων σίγουρα δεν θα οδηγήσει στην αποδυνάμωση των οικονομικών και πολιτικών ολιγαρχιών ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε στην Βρεττανία.

Να ο λόγος για τον οποίο κάθε δημοκρατικός πολίτης θα είναι αδιάφορος π.χ. απέναντι σ’ ένα Grexit που δεν θα έχει ως πυρήνα και κινητήρια δύναμη το σύνθημα “ο πρώτος και ο τελευταίος λόγος, για όλες τις πολιτικές αποφάσεις, στους πολίτες”.

 

Αλεξόπουλος Διονύσης

Posted in Χωρίς κατηγορία | Tagged , , , | Σχολιάστε

Δημοκρατική πολιτική και κοινά: μία ταυτόσημη σχέση

3.commons-wordl_small.jpg

Παραθέτουμε την παρουσίαση του Διονύση Αλεξόπουλου, μέλους της ομάδας ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ & ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ, στο Φεστιβάλ των Κοινών και την θεματική «Κοινά & Σύνταγμα»

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΑ: ΜΙΑ ΤΑΥΤΟΣΗΜΗ ΣΧΕΣΗ

Θα ξεκινήσουμε με ένα ερώτημα:

Ανήκει η δημοκρατική πολιτική δραστηριότητα (από εδώ και κάτω σκέτα “πολιτική”) σε αυτό το οποίο ονομάζουμε κοινά ;

Αν θέλουμε να εξετάσουμε με προσοχή αυτό το ερώτημα θα πρέπει να πάμε αρκετά πίσω και να προσπαθήσουμε να ορίσουμε το τι είναι πολιτική αλλά και το τι είναι τα κοινά.

Είναι, αυτά τα δύο, αυστηρά προσδιορισμένα και ανεξάρτητα από το πώς τα βλέπει κάθε συγκεκριμένη κοινωνία; Μάλλον όχι. Έχουμε λοιπόν το δικαίωμα οποιαδήποτε στιγμή να επαναορίζουμε τα παραπάνω σύμφωνα με τις τρέχουσες πραγματικές ανάγκες και επιθυμίες μας.

Αναφερόμενοι λοιπόν στο σήμερα θα μπορούσε κάποιος να προτείνει τους εξής ορισμούς:

Πολιτική: είναι ή οφείλει να είναι ένα ανοικτό πεδίο στο οποίο όλα τα ώριμα (με την έννοια του υπεύθυνου) μέλη μίας κοινωνίας θα έχουν τη δυνατότητα να προτείνουν, να συζητούν και τέλος να συναποφασίζουν με έναν ισότιμο τρόπο για όλα τα πολιτικά ζητήματα.

Το τι είναι πολιτικό ζήτημα συνδέεται με το τι είναι «κοινό». Ό,τι είναι ξεκάθαρα κοινό ζήτημα (διαισθητικά αυταπόδεικτο θα μπορούσαμε να πούμε αλλά χωρίς να εξαντλούμε τα κριτήρια μας εκεί……..), θα πρέπει να θεωρείτε πολιτικό και να αντιμετωπίζεται σύμφωνα με την παραπάνω λογική.

Μπορούμε λοιπόν να πούμε με κάποια ασφάλεια πως πολιτική και κοινά όχι μόνο συνδέονται αλλά αποτελούν κατά κάποιο τρόπο τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.

Το Σύνταγμα και οι νόμοι ως κοινά

Το Σύνταγμα είναι ο βασικός καταστατικός χάρτης της χώρας. Είναι το πλαίσιο εντός του οποίου επιθυμούμε να χτίσουμε την οργάνωση και τις δομές του τόπου μας. Ως εκ τούτου, σε μία πραγματική δημοκρατία (θεωρώντας την δημοκρατία βασικό ζητούμενο στην προσέγγιση μας) δεν μπορεί παρά να γράφεται και να αλλάζει μόνο από τους πολίτες.

Το ίδιο ισχύει – αλλά με έναν λιγότερο αυστηρό τρόπο – και για τους νόμους. Και για αυτούς θα πρέπει οι πολίτες να είναι σε θέση, με έναν έμμεσο ή και άμεσο τρόπο, να τους ορίζουν. Για το πώς μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο θα αναφερθούμε στην συνέχεια.

Το σημαντικό είναι πως δεν μπορούμε παρά να δούμε τόσο το Σύνταγμα όσους και τους νόμους ως μέρος των κοινών. Ως κοινά τα ίδια.

Φυσικοί πόροι και δημόσιοι χώροι ως κοινά

Πέρα των παραπάνω (Σύνταγμα και νόμοι) υπάρχουν βασικά και κρίσιμα «αγαθά» τα οποία είναι απολύτως λογικό και απαραίτητο να ορίσουμε το πώς θα τα διαχειριζόμαστε. Έτσι οι λεγόμενοι «πόροι κοινής δεξαμενής» όπως τους περιέγραψε η Όστρομ (υπόγεια ύδατα, πλουτοπαραγωγικοί πόροι όπως ψαρότοποι, δάση, βοσκοτόπια κ.ο.κ.) αποτελούν κοινά τα οποία θα πρέπει να είμαστε σε θέση να τα διαχειριζόμαστε εμείς. Ποιοι είμαστε όμως αυτοί οι “εμείς”; Δύσκολο πρόβλημα, το οποίο θα πρέπει πάντα να επιλύουμε στη βάση του ποιος δικαιούται να αποφασίζει, δηλαδή ποιος επηρεάζεται και πως από την απόφαση. Εκτός των παραπάνω θα μπορούσαμε να ορίσουμε επίσης ως κοινά – λόγω της κρισιμότητας τους – τομείς όπως το νερό, η ενέργεια, η εκπαίδευση, η υγεία κ.α.

Όλα τα παραπάνω θα πρέπει να είναι αντικείμενο μίας συνεχούς και ουσιαστικής δημόσιας συζήτησης

Θεσμοί της (άμεσης) δημοκρατίας: προτάσεις, ενημέρωση αλλά και διαχείριση των κοινών

Πως θα μπορούσαν όμως να υλοποιηθούν πρακτικά όλα τα παραπάνω σε πολιτικές οντότητες (κράτη) που περιλαμβάνουν κάποια εκατομμύρια πολίτες; Είναι αυτό εφικτό; Η απάντηση και μέρος της λύσης είναι απλή και είναι η συνταγματική θεσμοθέτηση των εργαλείων της (άμεσης) δημοκρατίας σε όλα τα πολιτικά επίπεδα της χώρας (τοπικό, δημοτικό, περιφερειακό και εθνικό).

Αυτά τα εργαλεία είναι τα εξής πέντε:

Ακυρωτικά δημοψηφίσματα

Οι εκλεγμένοι νομοθετούν αλλά μπορούμε να ακυρώσουμε τα νομοσχέδια τους μέσω της συλλογής υπογραφών ενάντια σε αυτά. Για παράδειγμα, αν συλλεχθούν 100.000 υπογραφές σε διάστημα έξι μηνών ενάντια σε νομοθετική πρόταση του κοινοβουλίου, προκαλείται δημοψήφισμα μέσω του  οποίου οι πολίτες απορρίπτουν ή αποδέχονται την πρόταση – νομοσχέδιο.

Νομοθετικές ή συνταγματικές πρωτοβουλίες

Με τις διαδικασίες αυτές παρακάμπτουμε τους αντιπροσώπους μας και γινόμαστε εμείς νομοθέτες. Έτσι, αν 100.000 ή 200.000 συμπολίτες, δηλώσουν υποστήριξη σε έναν νόμο ή μία συνταγματικά αλλαγή που έχει προταθεί από μία ομάδα πολιτών, προκηρύσσεται νομοθετικό ή συνταγματικό δημοψήφισμα, μέσω του οποίου είναι και πάλι οι πολίτες, αυτοί που λαμβάνουν την απόφαση.

Υποχρεωτικά δημοψηφίσματα

Κάθε εκ προοιμίου σοβαρή απόφαση (για παράδειγμα η συμμετοχή της χώρας σε υπερεθνικούς οργανισμούς, διεθνείς συνθήκες που δεσμεύουν την χώρα, αλλαγές στο Σύνταγμα κ.ο.κ.) περνούν υποχρεωτικά από δημοψήφισμα.

Οικονομικά δημοψηφίσματα

Κάθε δημόσιο έργο με προϋπολογισμό πάνω από κάποιο όριο θα πρέπει να εγκρίνεται απ’ τους πολίτες. Επίσης κάθε σημαντικός δανεισμός θα πρέπει να επικυρώνεται από τους πολίτες, αφού φυσικά αυτοί πρώτα ενημερωθούν σχετικά με το γιατί δανειζόμαστε, πώς και πότε θα αποπληρώσουμε το δάνειο, ποια άλλα δάνεια βαραίνουν την χώρα κ.τ.λ. και τέλος

Δημοψηφίσματα ανάκλησης

Για όποιους από τους αιρετούς δεν τιμούν τις δεσμεύσεις τους ή αποδεικνύονται απλά δόλιοι ή ανεπαρκείς.

Ουτοπία;

Είναι όλ’ αυτά ουτοπικές, απραγματοποίητες ιδέες; Ευτυχώς για εμάς σήμερα, όχι. Εφαρμόζονται, ισχύουν ήδη σε πολλές χώρες. Η Ελβετία είναι η πρωτοπόρος χώρα. Το κέντρο της πολιτικής ζωής της είναι τα δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών. Όμως και σε πολλές Πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής γίνεται ευρεία χρήση τους. Συνέβη, μάλιστα, ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια πριν τον Σβαρτσενέγκερ να ανακληθεί μετά από δημοψήφισμα.

Στην ομάδα μας είμαστε σίγουροι ότι πλησιάζει η στιγμή που και στη χώρα μας οι πολίτες θα πάψουν να είναι αποκλεισμένοι απ’ τη λήψη των πολιτικών αποφάσεων.

Σας ευχαριστώ.»

Posted in Χωρίς κατηγορία | Tagged , , | Σχολιάστε