3. Το δημοψήφισμα του 2015. Τι είναι το δημοψήφισμα. Μορφές του θεσμού.

25.eurokekloges_b2

 

 

 

 

 

 

 

 

Αφού συζητήσαμε τις κρίσιμες λεπτομέρειες στον σχεδιασμό των θεσμών στο προηγούμενο μας κείμενο, ήρθε η στιγμή να δούμε ποιοι είναι οι κύριοι τύποι δημοψηφισμάτων και ποια είναι η λειτουργία τους.

Σε αυτό το κείμενο δεν θα ασχοληθούμε με τα προσωπικά δημοψηφίσματα (plebiscites), αν και το δημοψήφισμα του 2015 ήταν προσωπικό δημοψήφισμα, αφού το κάλεσε, στην ουσία, ο πρωθυπουργός της χώρας.

Δύο – τρία απαραίτητα  λόγια για την δημοκρατία

Η ουσία της δημοκρατίας είναι το ότι οι πολίτες μπορούν να αποφασίσουν για το οτιδήποτε και οποτεδήποτε το επιθυμούν. Φυσικά, με έναν συντεταγμένο τρόπο, τον οποίο όμως, και πάλι, έχουν αυτοί διαμορφώσει με τις αποφάσεις τους. Το παραπάνω σημαίνει πως είναι οι πολίτες αυτοί που ελέγχουν (με έναν άμεσο, ή έμμεσο, αν τον επιθυμούν, τρόπο) την δημιουργία των νόμων. Με απλά λόγια, δημοκρατία σημαίνει ότι οι πολίτες γράφουν, ή τουλάχιστον επικυρώνουν με έναν ισχυρό τρόπο, τους νόμους. Για να συμβούν όλα αυτά χρειαζόμαστε οπωσδήποτε τα Δημοψηφίσματα Πρωτοβουλίας Πολιτών (Δ.Π.Π.). Ας δούμε στην συνέχεια το γιατί.

Ακυρωτικό δημοψήφισμα

Σε μία σύγχρονη κοινωνία, όπως αυτές των ημερών μας, ο νομοθετικός φόρτος είναι τεράστιος. Ως εκ τούτου είναι αδύνατον να γράφουν, ή ακόμα και να επικυρώνουν οι πολίτες τον κάθε νόμο. Δίνουμε λοιπόν στους εκλεγμένους από εμάς συμπολίτες μας, το δικαίωμα να γράφουν και αυτοί νόμους. Στην πραγματικότητα, σε μία δημοκρατία είναι οι πολίτες αυτοί που γράφουν τους λίγους αλλά ιδιαίτερα σημαντικούς νόμους, ενώ οι εκλεγμένοι νομοθέτες γράφουν αντίστοιχα τους κατά πολύ περισσότερους αλλά και μικρότερης σημασίας νόμους. Ακόμα και έτσι όμως, ως πολίτες θα πρέπει να έχουμε πάντα το δικαίωμα να μπορούμε να ακυρώσουμε οποιονδήποτε νόμο των «αντιπροσώπων» μας δεν επιθυμούμε. Για αυτό ακριβώς χρειαζόμαστε το ακυρωτικό δημοψήφισμα.

Έτσι, κάθε νόμος των «αντιπροσώπων» μας θα πρέπει να σχεδιάζεται πολύ προσεκτικά από αυτούς. Θα πρέπει να είναι αρκετά σίγουροι ότι έχουν λάβει υπόψη τους ένα πολύ μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας και ότι αυτό που προτείνουν έχει την υποστήριξη της πλειοψηφίας των πολιτών.

Πρακτικά και έχοντας πάντα στο μυαλό μας την Ελλάδα, θα μπορούσε να ισχύει το εξής: αν 100.000 συμπολίτες μας δηλώσουν, εντός έξι μηνών από την ημέρα της ψήφισης του, την αντίθεση τους  σε οποιονδήποτε νόμο, τότε προκηρύσσεται δημοψήφισμα ενάντια στον νόμο. Μέσω του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος, ο νόμος επικυρώνεται ή ακυρώνεται από τους πολίτες.

Εδώ είναι χρήσιμο και έχει μεγάλο ενδιαφέρον να δει κανείς την διαδικασία που ακολουθείται σε μία σύγχρονη και πραγματική δημοκρατία για την ψήφιση νόμων (εδώ). Σε μια δημοκρατία οι νόμοι δεν έρχονται μεταφρασμένοι από το εξωτερικό και δεν ψηφίζονται εν μία νυκτί και κεκλεισμένων των θυρών.  Στην Ελλάδα, δυστυχώς, συμβαίνει μόνο αυτό.

Νομοθετική ή Συνταγματική πρωτοβουλία πολιτών

Το ακυρωτικό δημοψήφισμα που είδαμε παραπάνω λειτουργεί ως ένα φρένο στους «αντιπροσώπους» μας.  Τι γίνεται όμως αν το μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής ελίτ δεν θέλει να θίξει κάποιο ζήτημα; Τι γίνεται αν οι πολιτικοί προσπαθούν να φρενάρουν τις επιθυμίες και τις ιδέες ενός σημαντικού τμήματος της κοινωνίας; Τι γίνεται αν αντί για “φρένο” χρειαζόμαστε να επιταχύνουμε; Πως μπορούμε να «ξεκουράσουμε» τους πολιτικούς και να ορίσουμε εμείς τις σημαντικές αποφάσεις που μας αφορούν; Το πολιτικό εργαλείο σε αυτές τις περιπτώσεις είναι οι νομοθετικές και συνταγματικές πρωτοβουλίες πολιτών.

Έτσι, αν ένας συμπολίτης μας, ή μια ομάδα πολιτών, έχει μία ιδέα που θεωρεί σημαντική, θα πρέπει να είναι σε θέση να προκαλέσει δημοψήφισμα για αυτή. Αν, για παράδειγμα, οι πολίτες αυτοί καταφέρουν να συλλέξουν, εντός 18 μηνών, 100.000 υπογραφές για νομοθετική πρωτοβουλία, ή 150.000 υπογραφές για συνταγματική πρωτοβουλία, τότε προκηρύσσεται δημοψήφισμα. Στο δημοψήφισμα αυτό, είναι οι συμπολίτες τους αυτοί που θα αποφασίσουν αν θα δεχτούν ή όχι την νομοθετική ή συνταγματική πρόταση. Αν την δεχτούν, τότε έχουμε έναν νέο νόμο, ή άρθρο του Συντάγματος, από τους πολίτες.

Υποχρεωτικά δημοψηφίσματα

 Αν επιλέξουμε να δώσουμε το δικαίωμα στους εκλεγμένους από εμάς εκπροσώπους μας να προτείνουν και αυτοί νέα άρθρα στο Σύνταγμα (ως ομάδα ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ & ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ είμαστε πολύ επιφυλακτικοί σε κάτι τέτοιο) τότε θα πρέπει η πρόταση τους να περνά αυτόματα και υποχρεωτικά από δημοψήφισμα.

Το ίδιο θα πρέπει να συμβαίνει για κάθε διεθνή σύμβαση ή συμφωνία η οποία δεσμεύει την χώρα για μη ορισμένο χρονικό διάστημα. Και σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει η συμφωνία να κυρώνεται, εκ των υστέρων αλλά υποχρεωτικά, από τον ελληνικό λαό μέσω δημοψηφίσματος. Αυτή η παράγραφος είναι σημαντική όσο αφορά το τι έπρεπε να γίνει το 2015, αλλά και αρκετά χρόνια νωρίτερα.

Δημοψηφίσματα ανάκλησης

Τι μπορούμε να κάνουμε αν ένας εκλεγμένος συμπεριφέρεται με τρόπο που δεν είναι επιθυμητός. Πολύ απλά, να τον παύσουμε. Θα πρέπει, δηλαδή, να είμαστε σε θέση να ανακαλέσουμε, ανά πάσα στιγμή, οποιονδήποτε αποδεικνύεται μη ικανός, δόλιος ή διεφθαρμένος.

Ακούγεται ακραίο αλλά σκεφτείτε πόσο περισσότερο πολιτισμένη θα ήταν η πολιτική σκηνή της χώρας αν είχαμε απαλλαγεί από καρικατούρες οι οποίες κραυγάζουν, προσβάλλουν και ευτελίζουν τον δημόσιο χώρο με την συμπεριφορά τους.

Η ανάκληση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μία σύγχρονη μορφή οστρακισμού ή πιο σωστά ως ένα είδος ατιμίας, δηλαδή αφαίρεσης των πολιτικών δικαιωμάτων.

Οικονομικά δημοψηφίσματα

Η ιδέα πίσω από τα οικονομικά δημοψηφίσματα είναι πολύ απλή. Με ποιο δικαίωμα δανείζονται οι κυβερνώντες πακτωλούς χρημάτων από τις αγορές; Που και πως ξοδεύουν αυτά τα χρήματα; Πως θα τα αποπληρώσουν; Γιατί δεν δανείζονται μόνο σε βάθος τετραετίας και χρεώνουν την χώρα για δεκαετίες; Γιατί κανείς και ποτέ δεν έχει λογοδοτήσει για τις επιλογές του; Γιατί δεν υπάρχει ένας ιστότοπος στον οποίο να μπορούμε να δούμε, με απλό και εύκολο τρόπο, ποιος, πότε και μέχρι πότε έχει δανεισθεί χρήματα;

Τι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα, λίγο ή πολύ, όλοι τις γνωρίζουμε ή τις υποψιαζόμαστε. Μόνη λύση σε αυτή την ληστεία με θύμα τον ελληνικό λαό είναι μία: οικονομικά δημοψηφίσματα. Δηλαδή, για οποιονδήποτε δανεισμό μεγαλύτερο από ένα μικρό ποσοστό του ΑΕΠ θα πρέπει να διεξάγεται υποχρεωτικά δημοψήφισμα. Θα πρέπει οι κυβερνώντες να μας λένε πάντα και ακριβώς: τι θα κάνουν τα χρήματα αυτά, πότε και πως θα αποπληρώσουν το δάνειο και ποια είναι η ευθύνη τους αν ο σχεδιασμός τους αποδειχτεί λανθασμένος.

Σκεφτείτε, λοιπόν, πόσο διαφορετική θα ήταν η πολιτική ζωή της χώρας αν είχαμε τα παραπάνω πολιτικά εργαλεία. Η απαράδεκτη ποιότητα των σημερινών πολιτικών μας είναι άμεσο αποτέλεσμα του άθλιου πολιτικού συστήματος. Κανείς έντιμος, ηθικός και δημιουργικός συμπολίτης μας δεν μπορεί να επιβιώσει σε ένα τέτοιο σύστημα. Αντίθετα, ένας τέτοιος πολίτης, σε μία δημοκρατία δεν έχει να φοβηθεί τίποτα. Τουναντίον.

 

This entry was posted in Χωρίς κατηγορία and tagged , . Bookmark the permalink.

1 Response to 3. Το δημοψήφισμα του 2015. Τι είναι το δημοψήφισμα. Μορφές του θεσμού.

  1. Παράθεμα: 4. Το δημοψήφισμα του 2015. Ποια είναι η λειτουργία ενός δημοψηφίσματος. | ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΑ ΜΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s