α.Επιχειρήματα ενάντια στην (άμεση) δημοκρατία: Ανεπαρκείς πολίτες

incompetence

Μετά τις εκλογές της προηγούμενης Κυριακής, η πολιτική ελίτ ανασκουμπώθηκε και «έπιασε δουλειά». Μην σας ξεγελούν οι δηλώσεις του νέου κυβερνώντος κόμματος. Δεν θα είναι μόνοι τους στην προσπάθεια να καταστρέψουν την χώρα (γιατί αυτό πρόκειται να συμβεί) και να συνεχίσουν τον παρασιτικό τους ρόλο. Στα παραπανώ συμφωνεί ένα μεγάλο μέρος των κομμάτων (για να μην πούμε όλα!). Αυτοί «καλά» κάνουν, εμείς;

Σε μια προσπάθεια να κάνουμε κάτι και εμείς, να δουλέψουμε υπέρ της δημοκρατίας, θα αναρτήσουμε στο site μας 12 επιχειρήματα κατά της (άμεσης) δημοκρατίας και των θεσμών της, καθώς και τις απαντήσεις σε αυτά. Προέρχονται όλα από το σπουδαίο βιβλίο των Verhulst και Nijeboer, το οποίο σύντομα θα έχουμε τυπωμένο και στα Ελληνικά.

Σας προτρέπουμε να τα διαβάσετε προσεκτικά και να τα αποστηθίσετε! Οι θεσμοί (της άμεσης δημοκρατίας, όχι οι άλλοι που μας δανείζουν) κερδίζουν έδαφος και όλο και πιο συχνά θα ακούμε τα παραπάνω επιχειρήματα από τους «αντιπροσώπους» μας, τον «πνευματικό» μας κόσμο και τα ελεγχόμενα ΜΜΕ.

Ας αρχίσουμε…..

«α) Ανεπάρκεια των πολιτών

Το επιχείρημα αυτό απορρίπτει την άμεση δημοκρατία επειδή θεωρεί πως οι ψηφοφόροι δεν είναι ικανοί να διαμορφώσουν μία καλά τεκμηριωμένη γνώμη. Το επιχείρημα αυτό έχει πίσω του μία καθόλου ελκυστική ιστορία. Χρησιμοποιήθηκε ενάντια στο σύστημα της άμεσης καθολικής ψηφοφορίας, ενάντια στο δικαίωμα ψήφου των γυναικών, καθώς και κατά του δικαιώματος ψήφου των μαύρων στην Νότια Αφρική κ.α.

Το 1893, ο Βέλγος Καθολικός πολιτικός Ντε Νέεφ (de Neef) αντιτάχθηκε στο δικαίωμα της  καθολικής ψηφοφορίας επικαλούμενος το επιχείρημα της ανεπάρκειας: «Εκείνοι που απαιτούν να έχουν το δικαίωμα να ψηφίζουν πρέπει, φυσικά, να αποδείξουν επίσης την ικανότητά τους να ασκήσουν εκείνο που απαιτούν. Μπορούν κακότυχοι άνθρωποι που δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν στοιχειώδη εκπαίδευση και απέτυχαν να βγάλουν τους εαυτούς τους από τις πιο πρωτόγονες συνθήκες διαβίωσης, να έχουν, παρόλα αυτά, το δικαίωμα να αποφασίζουν πράγματα για άλλους ανθρώπους και να ψηφίζουν για τα πιο σοβαρά ζητήματα της χώρας; Στην πραγματικότητα, το καθολικό δικαίωμα ψήφου οδηγεί σε μία διακυβέρνηση από τους επιτήδειους, καθώς εκείνοι που δεν είναι ικανοί να κρίνουν θα εξαρτώνται πλήρως από τους καταφερτζήδες.» (Coenen και Lewin, 1997, σ. 84). To 1919, ο κοινοβουλευτικός συνάδελφός του, σοσιαλιστής Χάμπιν (Hubin), χρησιμοποίησε το επιχείρημα περί ‘ανεπάρκειας’ για να εναντιωθεί στο δικαίωμα ψήφου των γυναικών. Είναι ενδιαφέρον το ότι, στο μεταξύ, ο Χάμπιν αποδέχτηκε πως οι άρρενες της εργατικής τάξης είχαν αποκτήσει την απαιτούμενη επάρκεια: «Το δικαίωμα ψήφου είναι ένα επικίνδυνο όπλο. Τίποτα δεν είναι πιο χρήσιμο από το όπλο αυτό για μία οργανωμένη και μορφωμένη τάξη, που γνωρίζει τα δικαιώματα και τις ευθύνες της. Αλλά, θα δώσετε αυτό το δικαίωμα σε ένα φύλο που δεν είναι προετοιμασμένο να το χρησιμοποιήσει;» (Coenen και Lewin, 1997, σ. 95. Θα πρέπει να σημειώσουμε πως τόσο το δικαίωμα ψήφου για τις γυναίκες όσο και η άμεση δημοκρατία περιλαμβάνονταν στο Βελγικό σοσιαλιστικό πρόγραμμα της Γκότα, το οποίο εγκρίθηκε το 1875.)

Στην πραγματικότητα, κάθε φορά που μία κατηγορία πολιτών αποκτούσε δικαίωμα ψήφου το παραπάνω επιχείρημα αποδεικνυόταν εντελώς λανθασμένο. Το ίδιο ισχύει και για την ένσταση στην αμεσοδημοκρατική λήψη αποφάσεων, αφού ό,τι συμβαίνει στην Ελβετία αποδεικνύει ότι το επιχείρημα είναι άκυρο από αυτή την άποψη. Η Ελβετία είναι σαφέστατα μία από τις καλύτερα κυβερνώμενες χώρες της Ευρώπης, με μία πολύ μικρή σε μέγεθος εκτελεστική εξουσία, αποτελεσματικές δημόσιες υπηρεσίες, μία καλά οργανωμένη και πάνω από τον μέσο όρο οικονομία.

Το επιχείρημα καταπίπτει για διάφορους λόγους. Τα ήθη είναι πάντα το κλειδί για μία πολιτική απόφαση και μία ηθική απόφαση είναι πάντοτε προσωπική. Κανείς δεν μπορεί να πάρει μία ηθική απόφαση για κάποιον άλλον και κάθε υπεύθυνο άτομο είναι εξ ορισμού ικανό να λαμβάνει μία ηθική απόφαση. «Οι ψηφοφόροι (…) δεν χρειάζεται να έχουν λεπτομερή γνώση των θεμάτων, αλλά περισσότερο των βασικών διακυβευμάτων. Αυτά ωστόσο δεν είναι τεχνικής φύσεως, αλλά περιλαμβάνουν βασικές αποφάσεις (π.χ. αξιολογικές κρίσεις), τις οποίες ο ψηφοφόρος είναι τόσο επαρκής να πάρει όσο ένας πολιτικός.» (Frey και Bohnet, 1994, σ. 156)

Σε αυτό το πλαίσιο, δεν θα πρέπει να παραβλέπει κανείς πόσο απαιτητική είναι η ζωή των ανθρώπων σήμερα. Συνάγεται ορθά ότι υπό κανονικές συνθήκες βασίζονται πλήρως στις δυνάμεις τους, μέσα σε μία ταχύτατα μεταβαλλόμενη και ανταγωνιστική κοινωνία. Μέσω του σχολείου, της εργασίας  και όλων των άλλων πλευρών της καθημερινής τους ζωής, αντιμετωπίζουν συνεχώς, σε μικρότερη κλίμακα, τα προβλήματα που αποτελούν επίσης τα επίκαιρα ζητήματα της ευρύτερης πολιτικής σφαίρας. Αυτό δεν μπορεί παρά να είναι λογικό, εφόσον ιδανικά, η πολιτική αφορά κυρίως τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στην καθημερινή τους ζωή.

Κατά τη διαμόρφωση των επιλογών τους, οι πολίτες χρησιμοποιούν συνήθως «έμμεση πληροφόρηση», δηλαδή απόψεις φίλων και αυθεντιών τους οποίους εμπιστεύονται, όπως, για παράδειγμα, είναι οι συστάσεις των πολιτικών κομμάτων και των δημόσιων οργανισμών, πληροφορίες που παρέχονται από τα ΜΜΕ και τους ειδικούς κτλ. Στην Ελβετία, οι  συστάσεις ψήφου ενός μεγάλου αριθμού οργανισμών (πολιτικά κόμματα, συνδικάτα, εκκλησίες, επαγγελματικές ενώσεις, ομάδες πίεσης κ.α.) περιλαμβάνονται στα ενημερωτικά φυλλάδια που διανέμονται πριν το δημοψήφισμα. Παρεμπιπτόντως, τα μέλη του κοινοβουλίου κάνουν το ίδιο συχνή χρήση της ‘έμμεσης πληροφόρησης’. Έχοντας να λάβουν αποφάσεις για μεγάλο αριθμό νόμων και ρυθμίσεων, συχνά δεν είναι δυνατό να μελετήσουν οι ίδιοι όλες τις πηγές πληροφόρησης. Αυτό κατέστη σαφές σε έρευνα που έδειξε ότι οι Ολλανδοί βουλευτές διαβάζουν μόλις το ένα τέταρτο των υπομνημάτων που θα έπρεπε να μελετήσουν (εφημερίδα NRC Handelsblad, 28 Φεβρουαρίου 1997). Έτσι, χρησιμοποιούν έμμεση πληροφόρηση σε τακτική βάση. Ο Λούπια (Lupia, 1994) έδειξε ότι η χρήση ‘έμμεσης πληροφόρησης’ από τους πολίτες στα δημοψηφίσματα επηρεάζει ελάχιστα την τελική απόφαση. Στην ανάλυσή του για μια σειρά πρωτοβουλιών πολιτών στην Καλιφόρνια, από το 1990 και μετά, φάνηκε ότι υπήρξε μία διαφορά στην εκλογική συμπεριφορά μόλις της τάξης του 3% μεταξύ των ψηφοφόρων που ήταν καλά πληροφορημένοι και εκείνων που επέλεξαν να ψηφίσουν στηριζόμενοι αποκλειστικά στην έμμεση πληροφόρηση.

Επιπλέον, το επιχείρημα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί επιλεκτικά εναντίον της άμεσης δημοκρατίας. Στην πραγματικότητα συνιστά ένα επιχείρημα εναντίον της δημοκρατίας καθεαυτήν. Εάν οι πολίτες δεν είναι ικανοί να αποφασίσουν επί συγκεκριμένων ζητημάτων, τότε είναι εξ ορισμού ανίκανοι να εκλέξουν ανθρώπους που θα λάβουν καλές αποφάσεις. Άλλωστε, προκειμένου να εκλέξουν κάποιον που θα λάβει καλές αποφάσεις θα πρέπει όχι μόνο να είναι ικανοί να κάνουν την διάκριση μεταξύ καλών και κακών αποφάσεων, αλλά και να μπορούν να κρίνουν την αξιοπιστία, την ηθική και διανοητική ακεραιότητα των υποψηφίων, καθώς και να διακρίνουν την κρυφή ατζέντα των πολιτικών κομμάτων. «Δεν είναι σαφές γιατί οι πολίτες θεωρούνται ικανοί να επιλέξουν μεταξύ κομμάτων και πολιτικών στις εκλογές, αλλά όχι για ζητήματα που τίθενται σε δημοψήφισμα. Η πρώτη επιλογή φαίνεται, αν μη τι άλλο, να είναι πιο δύσκολη, καθώς οι εκλογείς θα πρέπει να διαμορφώσουν άποψη για τις μελλοντικές δράσεις των πολιτικών.» (Frey και Bohnet, 1994, σ. 157).

Το επιχείρημα της ανεπάρκειας των πολιτών περιλαμβάνει επίσης δύο υπόρρητες παραδοχές, ότι δηλαδή οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι είναι στην πραγματικότητα ικανοί και ότι υποστηρίζουν με πάθος το δημόσιο συμφέρον. «Οι επικριτές της αμεσοδημοκρατικής νομοθέτησης έχουν συχνά μία εικόνα για τους νομοθέτες που αγγίζει τα όρια του μύθου: ιδιαίτερα ευφυείς, εξαιρετικά καλά πληροφορημένοι, ορθολογικοί όσο και ενάρετοι, σοφοί και σώφρονες, ικανοί όσο οι πρόεδροι εταιρικών ομίλων και οι πανεπιστημιακοί καθηγητές. Οι ίδιοι επικριτές, τείνουν να βλέπουν τον λαό ως ‘όχλο’ ανάξιο εμπιστοσύνης. Παρόλα αυτά, ο λαός, ή όχλος όπως τον αποκαλούν, είναι εκείνος που εκλέγει τους νομοθέτες. Πώς γίνεται να μπορούν να διαλέξουν μεταξύ καλών και κακών υποψηφίων αλλά να μην μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα σε καλούς και κακούς νόμους;» (Cronin, 1989, σ. 87).

Τέλος, είναι γεγονός ότι η «κοινωνική γνώση» των πολιτών αυξάνεται ως αποτέλεσμα της συμμετοχής τους σε δημοψηφίσματα. Οι Μπένζ και Στούτζερ (Benz / Stutzer, 2004), έφτασαν σε αυτή την διαπίστωση συγκρίνοντας την Ελβετία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, στην οποία μία σειρά χωρών διεξήγαγε δημοψήφισμα για την Ευρωπαϊκή ενοποίηση, ενώ άλλες όχι. Κατά την διάρκεια της περιόδου που εξετάστηκε, επτά Ευρωπαϊκές χώρες διεξήγαγαν δημοψήφισμα για την Ευρωπαϊκή ενοποίηση (Δανία, Ιρλανδία, Γαλλία, Αυστρία,  Σουηδία, Φινλανδία και  Νορβηγία). Στις υπόλοιπες χώρες δεν διεξήχθη ανάλογο δημοψήφισμα (εκείνη την περίοδο συμμετείχαν στην Ε.Ε. μόνο 15 χώρες). Οι κάτοικοι των χωρών όπου διενεργήθηκε δημοψήφισμα φάνηκε να έχουν σημαντικά καλύτερες επιδόσεις σε δέκα γενικές ερωτήσεις για την Ε.Ε. σε σχέση με τους κατοίκους των χωρών στις οποίες δεν διεξήχθη δημοψήφισμα. Η διαφορά ήταν τόσο μεγάλη όση εκείνη ανάμεσα σε ανθρώπους με μέσο και χαμηλό εισόδημα αντίστοιχα. Στην Ελβετία, οι Μπένζ και Στούτζερ χρησιμοποίησαν έναν δείκτη του βαθμού της άμεσης δημοκρατίας σε επίπεδο καντονιών (ο οποίος, όπως αναφέρθηκε προηγούμενα, διαφέρει σημαντικά από το ένα καντόνι στο άλλο), και συνέκριναν αυτόν τον δείκτη με τις απαντήσεις των Ελβετών πολιτών σε τρεις ερωτήσεις για γενικά πολιτικά θέματα της Ελβετίας. Και εδώ, επίσης, οι Ελβετοί που κατοικούσαν σε καντόνια με ισχυρότερους θεσμούς άμεσης δημοκρατίας είχαν σημαντικά περισσότερες γνώσεις από τους Ελβετούς που κατοικούσαν σε καντόνια με περισσότερο αντιπροσωπευτικά συστήματα. Η διαφορετική επίδραση ήταν τόσο μεγάλη όσο η διαφορά μεταξύ των μελών πολιτικών κομμάτων και εκείνων που δεν είναι μέλη, ή αντίστοιχα με την διαφορά μεταξύ ανθρώπων με μηνιαίο εισόδημα 9.000 και 5.000 Ελβετικών φράγκων.»

This entry was posted in Χωρίς κατηγορία and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

1 Response to α.Επιχειρήματα ενάντια στην (άμεση) δημοκρατία: Ανεπαρκείς πολίτες

  1. Reblogged στις ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΑ πολιτών και σχολίασε
    Επιχειρήματα εναντίον Άμεσης Δημοκρατίας και αντίλογος. Θέση 1η

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s