Δημοκρατία και αντιδραστική ρητορική

05.rhtorikh-site.jpgΌσο η οικονομική αλλά και πολιτική κατάσταση επιδεινώνεται στις χώρες της Ευρώπης, τόσο περισσότερο συχνά οι πολίτες απαιτούν την καθιέρωση των θεσμών της άμεσης δημοκρατίας. Η πολιτική ελίτ στην Ελλάδα αλλά και όσοι βιοπορίζονται μέσω των υπηρεσιών τους σε αυτή (ΜΜΕ, κρατικοδίαιτοι «επιχειρηματίες», «πνευματικός» κόσμος, «ειδικοί» κτλ.) μας προειδοποιούν: οι πολίτες δεν γνωρίζουν, είναι ανεπαρκείς και οι θεσμοί της άμεσης δημοκρατίας μόνο προβλήματα θα δημιουργήσουν.

Είναι αυτή η ρητορική ένα φαινόμενο των ημερών μας;

Μήπως οι ίδιοι όροι έχουν χρησιμοποιηθεί, ξανά και ξανά, από κάθε αντιδραστική ομάδα σε κάθε μεγάλη αλλαγή και κίνηση προς τα εμπρός της ανθρωπότητας;

Μόλις τον προηγούμενο μήνα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΠΕΚ ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο. Συγγραφέας του είναι ο Άλμπερτ Ο. Χίρσμαν και έχει τίτλο: Η αντιδραστική ρητορική. Αντίστροφο αποτέλεσμα, ματαιότητα, διακινδύνευση.

Με εύστροφο πνεύμα και λεπτή ειρωνεία, ο Χίρσμαν ανατέμνει την αντιδραστική ρητορική που επιστρατεύει η συντηρητική σκέψη εδώ και 200 χρόνια. Τέλος, με μια απροσδόκητη αντιστροφή, δείχνει ότι και οι προοδευτικοί συχνά υιοθετούν στάση εξίσου άκαμπτη. Το βιβλίο αποτελεί έναν μοναδικό – και άκρως απολαυστικό – πιλότο στα θολά νερά του δημόσιου διαλόγου του καιρού μας.

Ας δούμε δύο χαρακτηριστικά όσο και ιδιαίτερα επεξηγηματικά αποσπάσματα.

«Από το τελευταίο τρίτο του 19ου αιώνα μέχρι τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και εξής, μια απέραντη και πολύμορφη γραμματεία – με κείμενα φιλοσοφίας, ψυχολογίας, πολιτικής θεωρίας και λογοτεχνίας – συγκέντρωνε κάθε πιθανό επιχείρημα υπέρ της απαξίωσης των «μαζών», της πλειοψηφίας, του κοινοβουλευτισμού και της δημοκρατικής διακυβέρνησης. Παρότι διατυπώνουν ελάχιστες προτάσεις για εναλλακτικούς θεσμούς, τα περισσότερα από αυτά τα κείμενα προειδοποιούν ρητά ή υπόρρητα για τους φοβερούς κινδύνους που απειλούν την κοινωνία εξαιτίας των τάσεων εκδημοκρατισμού.»

Είναι τα ίδια επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται και σήμερα ενάντια στους θεσμούς της άμεσης δημοκρατίας. Επιχειρήματα τα οποία θα μπορούσαν να ομαδοποιηθούν σε τρείς θέσεις:

«….θέση του αντίστροφου αποτελέσματος, θέση της ματαιότητας και θέση της διακινδύνευσης. Σύμφωνα με το επιχείρημα του αντίστροφου αποτελέσματος, κάθε εμπρόθετη δράση που έχει σκοπό να βελτιώσει κάποιο στοιχείο της πολιτικής, κοινωνικής ή οικονομικής τάξης απλώς επιδεινώνει την κατάσταση την οποία επιχειρεί να θεραπεύσει. Το επιχείρημα της ματαιότητας υποστηρίζει ότι οι απόπειρες κοινωνικού μετασχηματισμού είναι ανώφελες και αδυνατούν να προκαλέσουν έστω και την παραμικρή αλλαγή. Τέλος, κατά το επιχείρημα της διακινδύνευσης, το κόστος της προτεινόμενης αλλαγής ή μεταρρύθμισης είναι υπερβολικά υψηλό, αφού θέτει σε κίνδυνο κάποιο πολύτιμο επίτευγμα του παρελθόντος.»

Περισσότερα για αυτό το σπουδαίο βιβλίο σύντομα.

Advertisements
This entry was posted in Χωρίς κατηγορία. Bookmark the permalink.

2 Responses to Δημοκρατία και αντιδραστική ρητορική

  1. Ο/Η koukou λέει:

    Reblogged στις με τα ματια της κουκουβαγιας και σχολίασε
    Όσο η οικονομική αλλά και πολιτική κατάσταση επιδεινώνεται στις χώρες της Ευρώπης, τόσο περισσότερο συχνά οι πολίτες απαιτούν την καθιέρωση των θεσμών της άμεσης δημοκρατίας. Η πολιτική ελίτ στην Ελλάδα αλλά και όσοι βιοπορίζονται μέσω των υπηρεσιών τους σε αυτή (ΜΜΕ, κρατικοδίαιτοι «επιχειρηματίες», «πνευματικός» κόσμος, «ειδικοί» κτλ.) μας προειδοποιούν: οι πολίτες δεν γνωρίζουν, είναι ανεπαρκείς και οι θεσμοί της άμεσης δημοκρατίας μόνο προβλήματα θα δημιουργήσουν.

    Είναι αυτή η ρητορική ένα φαινόμενο των ημερών μας;

    Μήπως οι ίδιοι όροι έχουν χρησιμοποιηθεί, ξανά και ξανά, από κάθε αντιδραστική ομάδα σε κάθε μεγάλη αλλαγή και κίνηση προς τα εμπρός της ανθρωπότητας;

    Μου αρέσει!

  2. Παράθεμα: Λάθη, λάθη, λάθη…. | ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΑ ΜΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s