Τοπική αυτοδιοίκηση και δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών

13.proposal.jpg
Ενημερωθήκαμε για μία πολύ ενδιαφέρουσα πρόταση αναθεώρησης του θεσμικού πλαισίου της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η πρόταση αυτή έχει συνταχθεί από την επιτροπή για την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της τοπικής αυτοδιοίκησης (άρ.5 ν. 4368/2016), με τελικό αποδέκτη τον Υπουργό Εσωτερικών. Ας δούμε τι παρατηρεί και προτείνει η εργασία αυτή σχετικά με τα δημοψηφίσματα σε τοπικό επίπεδο.

Θέσπιση μορφών άμεσης δημοκρατίας και συμμετοχής, λογοδοσίας και κοινωνικού ελέγχου (σελίδα 81)

Θα πρέπει να αναβαθμιστεί ο ρόλος των τοπικών λαϊκών συνελεύσεων με, υπό προϋποθέσεις, αποφασιστικό χαρακτήρα.

Θα πρέπει να καθιερωθεί και να ενδυναμωθεί ο θεσμός των τοπικών δημοψηφισμάτων και με λαϊκή πρωτοβουλία.

Θα εισαχθούν νέοι θεσμοί δημοκρατικής συμμετοχής (π.χ. ειδικά συμβούλια για μεγάλα θέματα κάθε περιοχής, υποχρέωση Δημοτικού ή Περιφερειακού Συμβουλίου να συζητήσει ένα θέμα, αν ζητηθεί από ορισμένο αριθμό δημοτών/πολιτών κ.λπ.).

Θα θεσπιστούν διαδικασίες πλατιάς κοινωνικής διαβούλευσης για την υλοποίηση μεγάλων τοπικών έργων / επενδύσεων (π.χ. Mall) με παράλληλη θέσπιση Διερευνητικών Επιτροπών (Commission of Enquiry) που θα εξασφαλίζουν την άρτια και τεχνικά τεκμηριωμένη ενημέρωση των δημοτών. Η διαβούλευση θα μπορεί να καταλήγει και σε δημοψήφισμα.

Θα εισαχθούν διαδικασίες πραγματικής δημόσιας λογοδοσίας και κοινωνικού ελέγχου, με υποχρεωτικό για τους αιρετούς χαρακτήρα και με συγκεκριμένες, υπό προϋποθέσεις, συνέπειες και εξετάζεται το ενδεχόμενο της ανακλητότητας των αιρετών, υπό συγκεκριμένες (αυστηρές) προϋποθέσεις.

– Το θέμα της “κυβερνησιμότητας” των Ο.Τ.Α. (σελ. 97 και 98)

“…..      (γ) Η ενίσχυση του θεσμού του τοπικού δημοψηφίσματος ως τελικού καταφυγίου (ultimum refugium) για τη λήψη αποφάσεων που είναι απαραίτητες για τη λειτουργία του Δήμου/της Περιφέρειας, εφόσον δεν είναι δυνατή η επίτευξη συναίνεσης εντός του Δημοτικού/Περιφερειακού Συμβουλίου, βάσει ορισμένης διαδικασίας και χρονοδιαγράμματος. ………..”

και

“Σημειώνεται, τέλος, ότι στο πλαίσιο και των κατευθύνσεων περί ανακλητότητας των αιρετών εξετάστηκε το ενδεχόμενο υιοθέτησης κάποιου είδους «εποικοδομητικής πρότασης δυσπιστίας», για τις περιπτώσεις όπου αιτία της δυσλειτουργίας είναι αποκλειστικά το πρόσωπο του Δημάρχου/Περιφερειάρχη[1]. Ωστόσο, θεωρείται ότι η – υπό οποιαδήποτε ειδικότερη έκφανση – ανακλητότητα των αιρετών συνάδει περισσότερο με ένα σύστημα έμμεσης εκλογής, το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, αν και εξετάστηκε, δεν προκρίνεται.”

– Θεσμοί κοινωνικής συμμετοχής και ελέγχου (σελίδες 106 και 107)

“Οι τρεις βασικοί λόγοι περιορισμένης λειτουργίας των θεσμών κοινωνικής συμμετοχής και ελέγχου υπήρξαν οι εξής:

 1ον . Η υπερβολικά τυπική και γραφειοκρατική συγκρότηση και αντιμετώπιση των συγκεκριμένων θεσμών, με αποτέλεσμα να μην δίνεται στις τοπικές κοινωνίες η ευκαιρία να τους χρησιμοποιήσουν προκειμένου να παρέμβουν για ζητήματα αιχμής.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση του δημοψηφίσματος που οργανώθηκε σε Δήμους της Κεντρικής Μακεδονίας σχετικά με την ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ το 2013, το οποίο αφ’ ενός «σκόνταψε» στο γεγονός ότι δεν είχε εκδοθεί (παρ’ ό,τι ο σχετικός νόμος ψηφίστηκε το 2006) το προβλεπόμενο προεδρικό διάταγμα, αφ’ ετέρου δε ακόμα και αν είχε εκδοθεί, πιθανότατα το δημοψήφισμα, βάσει της «στενής» διατύπωσης του νόμου, θα είχε κριθεί παράνομο, καθώς η ΕΥΑΘ δεν αποτελεί επιχείρηση ΟΤΑ, παρ’ ότι είναι προφανές το έννομο συμφέρον των πολιτών της περιοχής και των οικείων ΟΤΑ, ως πολιτικών εκφραστών της τοπικής κοινωνίας ……”

και

“Η διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος για σοβαρά θέματα που ανήκουν στην σφαίρα των αρμοδιοτήτων των OTA α΄ βαθμού, προβλέπεται από την υφιστάμενη νομοθεσία (άρθρο 216 του ν.3463/2006). Ωστόσο, στην πράξη, αυτή έχει καταστεί ανενεργή, καθώς η διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος προϋποθέτει την έκδοση προεδρικού διατάγματος με πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών, το οποίο όμως ουδέποτε έχει εκδοθεί.

Προκειμένου ο θεσμός του τοπικού δημοψηφίσματος να λειτουργήσει στην πράξη ως θεσμός ενδυνάμωσης της τοπικής δημοκρατίας, προτείνεται :

1ον. Η αποσύνδεση της διενέργειας τοπικού δημοψηφίσματος από την έκδοση του προεδρικού διατάγματος και επομένως από τη βούληση της κεντρικής εξουσίας, και η εξαντλητική ρύθμιση κάθε σχετικού θέματος στο πλαίσιο της παρούσας νομοθετικής πρωτοβουλίας.

2ον . Η θεσμοθέτηση της δυνατότητας διεξαγωγής τοπικού δημοψηφίσματος όχι μόνο μετά από πρωτοβουλία των οργάνων του Δήμου, αλλά και κατόπιν λαϊκής πρωτοβουλίας, με αίτημα ενός ικανού, όχι όμως απαγορευτικού, αριθμού εκλογέων του Δήμου.

3ον. Η επέκταση του θεσμού του τοπικού δημοψηφίσματος και σε επίπεδο Περιφέρειας, Περιφερειακής Ενότητας και Δημοτικής Ενότητας.

4ον. Η διεύρυνση των περιπτώσεων κατά τις οποίες μπορεί να διεξαχθεί έγκυρα τοπικό δημοψήφισμα, ακόμα και για θέματα που δεν ανάγονται στη με τη στενή έννοια αρμοδιότητα των ΟΤΑ, ώστε να είναι δυνατή η διεξαγωγή (συμβουλευτικού υποχρεωτικά στην περίπτωση αυτή) δημοψηφίσματος για κάθε θέμα τοπικού ενδιαφέροντος[2].

Τέλος, στο πλαίσιο του διαλόγου για την αναθεώρηση του Συντάγματος, θα μπορούσε εκ νέου να γίνει συζήτηση για την συνταγματική καθιέρωση του θεσμού του τοπικού δημοψηφίσματος, το οποίο κατοχυρώνεται στα περισσότερα ευρωπαϊκά συντάγματα. Παρόμοια πρωτοβουλία είχε αναληφθεί και στο πλαίσιο της τελευταίας συνταγματικής αναθεώρησης, είχε όμως απορριφθεί.”

Για όσους θέλουν να θυμηθούν τι ισχύει όσο αφορά τους θεσμούς της άμεσης δημοκρατίας σε τοπικό επίπεδο στην Ευρώπη, μπορούν να διαβάσουν εδώ ένα σχετικό κείμενο του Δρ. Δαρεμά Γιώργου.

[1] Μια τέτοια λύση θα ήταν να μπορεί η (αυξημένη) πλειοψηφία του Δημοτικού/Περιφερειακού Συμβουλίου να ζητάει την ανάκληση του Δημάρχου/ Περιφερειάρχη, υπό την προϋπόθεση ότι προτείνει άλλον Σύμβουλο για τη θέση αυτή, προκαλώντας τοπικό (προσωπικό) δημοψήφισμα για την έγκριση ή την απόρριψη της πρότασης αυτής (ως «πρόταση-πακέτο»).

(Σημείωση αρ.29 στο πρωτότυπο κείμενο)

[2] Θα μπορούσε η οριοθέτηση του αντικειμένου του τοπικού δημοψηφίσματος να είναι αρνητική, να καταγραφούν δηλαδή τα θέματα για τα οποία δεν επιτρέπεται να διεξαχθεί δημοψήφισμα, αφήνοντας τα υπόλοιπα στη διακριτική ευχέρεια των Δημοτικών/Περιφερειακών Αρχών και των τοπικών κοινωνιών.

(Σημείωση αρ.32 στο πρωτότυπο κείμενο)

Advertisements
This entry was posted in Χωρίς κατηγορία. Bookmark the permalink.

One Response to Τοπική αυτοδιοίκηση και δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών

  1. Ο/Η Dr. Red λέει:

    Επιτέλους κάτι κινείται. Μακάρι να υιοθετηθούν οι προτάσεις της επιτροπής από τον υπουργό Εσωτερικών.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s