Δημοκρατία και δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών

1.Quality of democracy

Να ορίσει κάποιος τι είναι η δημοκρατία και αυτό να γίνει κοινά αποδεκτό μοιάζει αρκετά δύσκολο. Μια άλλη προσέγγιση είναι να ξεκινήσουμε από έναν ελάχιστο ορισμό και να θεωρήσουμε πως ακόμα και αν αυτός δεν μας εξασφαλίζει την ύπαρξη δημοκρατίας, η έλλειψη όσων περιγράφει συνεπάγεται αυτομάτως και ανυπαρξία της δημοκρατίας. Με αυτή την λογική μπορεί κάποιος να οικοδομήσει σταδιακά ένα μοντέλο που να πλησιάζει όλο και περισσότερο το ιδανικό της δημοκρατίας. Αυτή η σταδιακή και συνεχής προσέγγιση ταιριάζει ίσως και σε ένα ρεαλιστικό σχέδιο μετάβασης στην δημοκρατία στον πραγματικό κόσμο (και όχι απλά ασκήσεις επί χάρτου). Ακούγεται, και ίσως είναι, συντηρητική ως προσέγγιση αλλά πιστεύουμε πως έχει την αξία της.

Αφού δώσουμε έναν ελάχιστο ορισμό της δημοκρατίας, μένει να εκτιμήσουμε την ποιότητα της. Και στις δύο αυτές προσπάθειες έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η εργασία των Morlino και Diamond[1]. Θα προσπαθήσουμε σε αυτό το κείμενο να δώσουμε μία περίληψη της.

Μία δημοκρατία χαρακτηρίζεται – σύμφωνα πάντα με την παραπάνω μελέτη – από οκτώ στοιχεία: ισότητα, ελευθερία, κράτος δικαίου, κάθετη λογοδοσία, οριζόντια λογοδοσία, ανταποκρισιμότητα, υψηλή συμμετοχή και πολιτικό ανταγωνισμό. Σε αυτές μπορούμε επίσης να προσθέσουμε την διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα της αντιπροσώπευσης. Τα παραπάνω στοιχεία κινούνται με έναν παράλληλο τρόπο, κάτι το οποίο σημαίνει πως σοβαρές ελλείψεις σε ένα από αυτά, συνεπάγεται συνήθως ελλείψεις και στα περισσότερα άλλα, χωρίς ταυτόχρονα να εξασφαλίζεται πως δεν θα υπάρξουν ανταγωνιστικές τάσεις μεταξύ κάποιων εξ αυτών.

Πέρα από τα παραπάνω, παραμένει το δύσκολο έργο της αποτίμησης της ποιότητας μίας δημοκρατίας. Σε αυτή την προσπάθεια οι ερευνητές  δανείζονται θεωρίες που σχετίζονται με την ποιότητα από τον χώρο της βιομηχανικής παραγωγής και του marketing. Έτσι ένα προϊόν θεωρείται ποιοτικό όταν ικανοποιεί τα παρακάτω:

– Διαδικασία: ένα «ποιοτικό» προϊόν είναι αποτέλεσμα μίας συγκεκριμένης, ακριβούς και ελεγχόμενης διαδικασίας, η οποία λαμβάνει χώρα σύμφωνα με λεπτομερείς και επαναλαμβανόμενες μεθόδους και χρονικά διαστήματα.

– Περιεχόμενο: η ποιότητα ενυπάρχει στα δομικά χαρακτηριστικά ενός προϊόντος, όπως είναι ο σχεδιασμός του, τα υλικά από τα οποία αποτελείται και η λειτουργία του.

– Αποτέλεσμα: η ποιότητα ενός υλικού ή μίας υπηρεσίας είναι έμμεσα συνδεδεμένη με τον βαθμό ικανοποίησης του πελάτη, ανεξάρτητα από τον τρόπο που παράγεται ή το πραγματικό του περιεχόμενο.

2.assessing-the-quality-of-democracy-a-practical-guide-cover

Δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών

Στην εργασία των Morlino και Diamond απουσιάζουν τα δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών. Παρόλα αυτά, θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να εξετάσουμε ποια θα ήταν η επίδραση των θεσμών αυτών στα ‘συστατικά στοιχεία’ μίας δημοκρατίας. Τα ενισχύουν ή όχι; Και, σε κάθε περίπτωση, με ποιον τρόπο;

Στο σημείο αυτό είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε τους θεσμούς της άμεσης δημοκρατίας. Έτσι, σε γενικές γραμμές, με τα δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών μπορούμε να:

a) ακυρώσουμε νόμους τους οποίους δεν επιθυμεί και δεν υποστηρίζει η πλειοψηφία του εκλογικού σώματος (ακυρωτικό ή προαιρετικό δημοψήφισμα)

b) παρακάμψουμε τους αντιπροσώπους μας και να γίνουμε οι ίδιοι νομοθέτες μέσω νομοθετικών ή συνταγματικών πρωτοβουλιών (νομοθετική ή συνταγματική πρωτοβουλία πολιτών)

c) να επικυρώσουμε οποιαδήποτε αλλαγή στο Σύνταγμα ή σημαντικές διακρατικές συνθήκες και συμμετοχή της χώρας σε υπερεθνικούς οργανισμούς (υποχρεωτικά δημοψηφίσματα) και

d) να ανακαλέσουμε πολιτικούς οι οποίοι δεν τιμούν τις προεκλογικές τους δεσμεύσεις ή αποδεικνύονται δόλιοι και ανεπαρκείς (δημοψήφισμα ανάκλησης)

Επειδή ο διάλογος και η συλλογική επεξεργασία ενός θέματος δίνει πάντα καλύτερα αποτελέσματα (και δημοκρατικά περισσότερο νομιμοποιημένα), σας ζητούμε να σκεφθείτε αν και με ποιον τρόπο θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε τα παραπάνω δημοψηφίσματα προκειμένου να ενδυναμώσουμε τα στοιχεία της δημοκρατίας. Για παράδειγμα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί το ακυρωτικό δημοψήφισμα (a) προκειμένου να επιτύχουμε αποτελεσματικότερη αντιπροσώπευση και αν ναι βάσει ποιας λογικής; Περιμένουμε, στα σχόλια της ανάρτησης, τις δικές σας ιδέες.

[1] Αξίζει να αφιερώσετε τον χρόνο που απαιτείται για να δείτε μία περισσότερο αναλυτική περιγραφή της εργασίας των Morlino και Diamond, εδώ (πρώτο μέρος), εδώ (δεύτερο μέρος) και εδώ (τρίτο μέρος)

Advertisements
This entry was posted in Χωρίς κατηγορία. Bookmark the permalink.

Μία απάντηση στο Δημοκρατία και δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών

  1. Παράθεμα: Δημοκρατία και δημοψηφίσματα πρωτοβουλίας πολιτών

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s