Brexit ή Bremain;

ADAMS-large_trans.jpg

Μεθαύριο Πέμπτη, οι Βρετανοί πολίτες θα αποφασίσουν για ένα ιδιαίτερα σημαντικό θέμα. Θέλουν ή όχι η χώρα τους να παραμείνει μέλος της Ε.Ε.; Φυσικά η ομάδα «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ & ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ» δεν υποστηρίζει την μία ή την άλλη θέση, αλλά θεωρεί ότι τέτοιας σοβαρότητας ερωτήματα μόνο οι πολίτες δικαιούνται να απαντούν. Μόνο οι πολίτες  και μάλιστα με δημοψηφίσματα τα οποία καλούν οι ίδιοι.

Παρά την ουδετερότητα μας ως ομάδα θα θέλαμε να αναδημοσιεύουμε ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο (ελαφρώς συνεπτυγμένο) των Μιχάλη Θεοδοσιάδη και Σοφία Ζήση. Ένα κείμενο το οποίο μπορεί να παίρνει θέση αλλά το κάνει με πολύ ενδιαφέροντα και άξια να συζητηθούν επιχειρήματα. Μπορείτε να βρείτε το πλήρες κείμενο στην σελίδα respublicarespublica.

«Για το Βρετανικό δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου – #Brexit και #Bremain

Καθώς η 23η Ιουνίου πλησιάζει (ημέρα που οι Βρετανοί πολίτες θα κληθούν να αποφασίσουν για την παραμονή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση), το δίλημμα του δημοψηφίσματος περιστρέφεται γύρω από την ιδέα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης σε σχέση με την εθνική κυριαρχία, με τα δύο στρατόπεδα να εμφανίζονται ανεπαρκώς πειστικά.

Τα λανθασμένα ερωτήματα της «αποχώρησης» (Brexit).

Παρότι θεωρούμε την αποχώρηση προτιμότερη επιλογή, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα της καμπάνιας υπέρ της εξόδου είναι πως η ίδια εγκλωβίζεται σε ένα αφήγημα εθνικιστικού ελιτισμού. Μεγάλο ποσοστό των υποστηρικτών της αποχώρησης δεν ενδιαφέρονται για μια ανεξαρτησία που θα δημιουργήσει ένα πολιτικό χώρο ώστε οι πολίτες να σκέφτονται, να ενεργούν και να διαδίδουν τις ιδέες τους για την κοινωνία εντός της οποίας θέλουν να ζουν. Αρκετά πρόσωπα που ασκούν έντονη επιρροή στην Βρετανική πολιτική (όπως Μπόρις Τζόνσον και ο Nigel Farage) συναθροίζουν έναν λόγο που κατά κύριο λόγο βασίζεται στη συμμαχία μεταξύ του όχλου και της ολιγαρχίας (για να χρησιμοποιήσουμε την έννοια που επεξεργάστηκε η Hannah Arendt, με την οποία περιέγραψε τον τρόπο με τον οποίο αναδύθηκαν πανεθνικιστικά κινήματα κατά τον 19ο αιώνα). Λειτουργούν ως γέφυρες ανάμεσα σε αυτά που οι απο-πολιτικοποιημένες μάζες επιθυμούν (την ψευδαίσθηση του εθνικού μεγαλείου, ακόμη και εις βάρος της δικής τους κοινωνικής ευημερίας) και των πολιτικών που ευνοούν μια μερίδα της Βρετανικής ελίτ (η μεγιστοποίηση της εκμετάλλευσης αυτού που έχει απομείνει από το «βρετανικό μεγαλείο»).

Κενά σημαίνοντα όπως «να ανακτήσουμε τον έλεγχο της χώρας μας», αποτελούν το κύριο σύνθημα του στρατοπέδου υπέρ της αποχώρησης, και δεν αντιμετωπίζουν άλλο ένα σημαντικό ερώτημα: ποιος παίρνει τον έλεγχο και ποια η χρήση του; Όταν η κυβέρνηση της χώρας θα ανακτήσει την κυριαρχία της, θα δώσει τις εξουσίες στον λαό ή όχι; Υπάρχει μια γενικευμένη απουσία συζήτησης σχετικά με το ζήτημα της κατανομής της εξουσίας στην κοινωνία. Το αποτέλεσμα αυτό οδηγεί σε μια κακή χρήση θεμελιωδών πολιτικών εννοιών όπως η αυτονομία και η δημοκρατία: ο καθένας/μια θεωρεί ότι «ζούμε σε μια δημοκρατία» (έστω και στην πιο ατελή της μορφή), και (σχεδόν) κανείς/μια δεν είναι διατεθειμένος/η να την συνδέσει με τίποτα περισσότερο από την καθολική ψηφοφορία και μερικά φιλελεύθερα δικαιώματα. Ως εκ τούτου, μια εντελώς ψευδής αντίληψη χτίζεται γύρω από την εκστρατεία της αποχώρησης, υποστηρίζοντας ότι η ανεξαρτησία από την ΕΕ θα ενισχύσει αυτόματα τη δημοκρατία, ενώ είναι περισσότερο από προφανές ότι η εξουσία θα συνεχίσει να κατανέμεται άνισα στον πληθυσμό της Βρετανίας αν οι μάζες επιμείνουν στην πολιτική απάθεια.

Παραμονή στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Bremain): φαντασιώσεις και πραγματικότητα

Το στρατόπεδο υπέρ της παραμονής αποτελείται κυρίως από υποστηρικτές του Εργατικού Κόμματος, των Πρασίνων και των κεντρώων συμμαχιών. Αυτές οι δυνάμεις ισχυρίζονται ότι η αποχώρηση από την ΕΕ, ενδεχομένως, θα ενισχύσει τους Συντηρητικούς και θα καταστήσει το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS), τα πανεπιστήμια και το κράτος πρόνοιας ευάλωτα στις πολιτικές λιτότητας των δεύτερων. Από τη μία πλευρά, το επιχείρημα αυτό στερείται ιστορικής εγκυρότητας, καθώς αγνοεί ότι το κράτος πρόνοιας στη Βρετανία δεν χτίστηκε χάρη στην ένταξη της χώρας στην ΕΕ. Στην πραγματικότητα, το NHS και το κράτος πρόνοιας είναι παράγωγα συνεχών λαϊκών αγώνων για κοινωνική και οικονομική ισότητα. Επιπλέον, όταν πολλοί υποστηρικτές της Αριστεράς (ακριβέστερα του Εργατικού Κόμματος και του κινήματος Diem 25) θέτουν την επιβίωση του NHS ως επιχείρημα υπέρ της παραμονής, κατά βάση εκφράζουν έναν κατάφωρο ελιτισμό, αφού έμμεσα υποστηρίζουν ότι ο λαός της Βρετανίας είναι ανίκανος να οικοδομήσει μια δίκαιη κοινωνία πέρα από τη λιτότητα, χωρίς την προστασία κάποιου υπερεθνικού τερατουργήματος, όπως η ΕΕ,την οποία ταυτόχρονα αναγνωρίζουν ως μή δημοκρατική! Τα παραπάνω αποκαλύπτουν την ελιτίστικη και δημοφοβική στάση της φιλελεύθερης αριστεράς, η οποία θεωρεί ότι οι απλοί πολίτες της Βρετανίας είναι ανάξιοι να οικοδομήσουν μια δημοκρατική χώρα και να απορρίψουν τον αυταρχισμό του Westminster, χωρίς τον πατερναλισμό υπερδομών εξουσίας και πολιτικά ορθών πολιτικάντιδων.

Επιπλέον, το Εργατικό Κόμμα, μαζί με τα σοσιαλδημοκρατικά κεντροαριστερά μπλοκ, συναινούν με το φιλελεύθερο αφήγημα που θεωρεί την κατασκευή της ΕΕ ως βασική προϋπόθεση ώστε να απαλλαγεί η ήπειρος από διασπάσεις και εθνοτικά μίση, καταφεύγοντας ακόμα και αδιακρίτως να κατονομάζουν με ύφος δασκαλίστικο τους αντιπάλους τους ως «ρατσιστές» κάθε φορά που θέτουν το ζήτημα της διάλυσης της ΕΕ. Αυτή η υπερβολή, να αφορίζονται όλες οι ευρωσκεπτικιστικές φωνές ως «ξενοφοβικές» και «ρατσιστικές» συγκαλύπτει την ρατσιστική στάση της ΕΕ εναντίον της Ελλάδας, της Κύπρου και της Πορτογαλίας. Πρόκειται για έναν ρατσισμό που τροφοδοτείται από τον κοινωνικό Δαρβινισμό και αντανακλάται στην εκστρατεία μίσους περί «τεμπέληδων Ελλήνων». Στην πραγματικότητα, ο ανθελληνισμός και ο κοινωνικός δαρβινισμός έχουν γεφυρωθεί κάτω από την ενορχήστρωση της ευρω-λιτότητας, και αντανακλούν έναν λόγο παρόμοιο με αυτόν του 19ου αιώνα, που παραπέμπει στο Ευρωπαϊκό φαντασιακό, το οποίο στηρίχθηκε στον επιστημονικοποιημένο ρατσισμό ως βασικό εφόδιο της αστικής τάξης με στόχο να δικαιολογηθούν οι ιμπεριαλιστικές εκστρατείες.

Ουδετερότητα και το τίμημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης

Εκ πρώτης όψεως αυτό που είναι κοινό και στις δύο πλευρές είναι η επικράτηση της ωφελιμιστικής διάστασης των επιχειρημάτων, και αυτό γίνεται φανερό από τα φυλλάδια σχετικά με το Δημοψήφισμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες εβδομάδες. Οι περισσότεροι από τους Βρετανούς είναι πεπεισμένοι ότι αυτό που πρέπει να κάνουν για να διατηρηθεί «η ευημερία μας» είναι να καταστεί πιο ανταγωνιστική η «βιομηχανία μας», «να γίνουμε κυρίαρχοι των πόρων μας» και «να έχουμε τη δική μας κυβέρνηση» να αποφασίζει σχετικά με τους νόμους και τους κανονισμούς. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία συζήτηση σχετικά με την ταυτότητα αυτού του «μας». Πού σταματά και πού αρχίζει; Ποιους περιλαμβάνει και τί υποτίθεται πως σημαίνει; Θα ανήκει η «βιομηχανία», η «ευημερία», η  «διαχείριση των πόρων» και η «εξουσία» στην κοινότητα των ψηφοφόρων;

Πολύ περισσότερο, η απουσία αυτοστοχασμού πάνω στο θέμα αυτό από όσους ενστερνίζονται αυτήν την ρητορική δεν αποτελεί έκπληξη, λαμβάνοντας υπόψη τη φτώχεια της σύγχρονης πολιτικής σκέψης στη Βρετανία και σε όλο τον κόσμο. Αυτό που πραγματικά χαρακτηρίζει την βρετανική περίπτωση (όπως άλλωστε προαναφέρθηκε) είναι η συνεχής αναφορά στον ωφελιμισμό και τις τεχνοκρατικές απαιτήσεις, ενώ απουσιάζει κάθε συζήτηση αναφορικά με τον ανθρωπολογικό και πολιτισμικό χαρακτήρα μιας κοινωνικής μεταστροφής. Με άλλα λόγια, οι Βρετανοί δεν αναρωτιούνται σε τι είδους κοινωνία θέλουν να ζήσουν, και κατά πόσον υπάρχει ανάγκη για αλλαγές στους κοινωνικούς και πολιτισμικούς θεσμούς, στον κυρίαρχο ανθρωπολογικό τύπο και στον συνολικό τρόπο ζωής. Αυτά τα ζητήματα δεν αφορούν την πλειοψηφία του πληθυσμού, ακόμη και σε μία πρωταρχική μορφή που θα μπορούσε να επιτρέψει μικρούς πυρήνες δημόσιας συζήτησης να αναδυθούν και να επιβιώσουν, μια διαδικασία που είδαμε να συμβαίνει κατά τη διάρκεια του δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Σκωτίας, και λιγότερο στο ελληνικό δημοψηφίσματα (παρά τα προφανή προβλήματα που συναντά κανείς αναφορικά με τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων από τα πάνω).

Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να τονίσουμε ότι η αποχή δεν αποτελεί επιλογή. Η ουδετερότητα που υιοθετούν ορισμένοι σοσιαλιστές, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι «δεν υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα σε μια καπιταλιστική Βρετανία εντός ή εκτός της καπιταλιστικής ΕΕ» στην ουσία αποτελεί τάση φυγής από την πραγματικότητα και έμμεσα ενισχύει το κυρίαρχο στρατόπεδο. Αυτό το επιχείρημα του «ψευδούς διλήμματος» που προωθείται από πολλές αναρχικές και μαρξιστικές σέχτες επισκιάζει την απροθυμία αυτών των χώρων να αντιμετωπίσουν τα καυτά ζητήματα εδώ και τώρα, ενώ την ίδια στιγμή φανερώνει μια έντονη τάση κλεισίματος στον ιδεολογικό πουριτανισμό (θέλουμε καθαρό σοσιαλισμό ή τίποτα), που συχνά μετατρέπεται σε υπαρξιακής φύσης αποκούμπι (ή lifestyle), αντί να τίθεται κάποιο σοβαρό πολιτικό αντι-πρόταγμα.

Εν κατακλείδι

Η δική μας υποστήριξη στο Brexit επιθυμεί να εμπλακεί άμεσα σε μια άνευ όρων πολεμική ενάντια στην συγκεντρωτική ΕΕ, μια εγγενώς αυταρχική υπερδομή, η οποία φυσικά δεν είναι εφικτό να μετασχηματιστεί «εκ των έσω». Την ίδια στιγμή, η οπτική μας υπέρ του Brexit δεν επιδιώκει καμία συμμαχία με τον εθνικισμό όλων των ειδών. Ωστόσο, φέρουμε αντιρρήσεις και για τις τρεις διαθέσιμες επιλογές (Brexit, Βremain και ουδετερότητα), και το γεγονός αυτό δεν μας ωθεί στην αποχή. Η ριζοσπαστική σκέψη πρέπει να κατευθυνθεί ενάντια την παγκόσμια πολιτική εξουσία και υπέρ της μεταβίβασης της απόφασης στους ίδιους τους λαούς (σε τοπικό επίπεδο, στο πλαίσιο του δημοτισμού). Ακόμα και αν θεωρήσουμε ότι η Βρετανική κοινωνία αυτή τη στιγμή δεν είναι πλήρως σε θέση να αναλάβει μια τέτοια ευθύνη, ακόμη και αν τα κίνητρά της δεν συμπίπτουν με του στόχους μας για τη δημοκρατική μεταστροφή, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι είναι η πλέον κατάλληλη ώστε να αναλάβει το βάρος της αποχώρησης από την ΕΕ, και να αντιμετωπίσει τις συνέπειες μιας τέτοιας επιλογής. Με άλλα λόγια, σε περίπτωση που το Brexit υπερισχύσει, θα καταλήξει η Βρετανία ένα αυταρχικό κράτος, ή θα μετατοπιστεί προς το σοσιαλισμό (που η ίδια η ΕΕ απεχθάνεται); Αυτό εξαρτάται πέρα για πέρα από τις επιλογές των Βρετανών πολιτών!»

Advertisements
This entry was posted in Χωρίς κατηγορία and tagged , . Bookmark the permalink.

One Response to Brexit ή Bremain;

  1. Ο/Η Πάνος λέει:

    Πολύ καλό το άρθρο. Διάβασα και το δεύτερο μέρος και συμφωνώ πιο πολύ με το πρώτο.

    http://www.respublica.gr/2016/06/column/eubreferendum/

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s