Ελβετία, εκλογές και δημοψηφίσματα

Alps _ Nein

Στις 28 Φεβρουαρίου του επόμενου έτους οι Ελβετοί θα αποφασίσουν για μια σειρά δύσκολων ερωτημάτων που έχουν θέσει οι πολίτες μέσω λαϊκών πρωτοβουλιών και ακυρωτικών δημοψηφισμάτων.

Η πολιτική απραξία δεν είναι κάτι που ανησυχεί τους Ελβετούς. Οι ψηφοφόροι αυτής της χώρας της Κεντρικής Ευρώπης αποτελούν ένα ισχυρό και  διαρκές νομοθετικό σώμα. Πριν λίγες ημέρες (18 Οκτωβρίου) 5,3 εκατομμύρια ψηφοφόροι εξέλεξαν τα μέλη των δύο σωμάτων του Εθνικού Κοινοβουλίου, του Εθνικού Συμβουλίου με 200 μέλη και του Συμβουλίου των Καντονιών με 46 μέλη. Στην συνέχεια, το νέο Κοινοβούλιο θα εκλέξει την κυβέρνηση συνασπισμού στις 9 Δεκεμβρίου. Παρόλο που οι παραπάνω εκλογές διεξάγονται μία φορά κάθε τέσσερα χρόνια, οι Ελβετοί ψηφοφόροι καλούνται σχεδόν καθημερινά και σε όλα τα πολιτικά επίπεδα (τοπικό, καντονιών – περιφερειακό και εθνικό) να ψηφίσουν και να εκφράσουν έτσι τις απόψεις τους. Δέκα Ομοσπονδιακές Συνταγματικές πρωτοβουλίες πολιτών βρίσκονται αυτή την στιγμή στην φάση της συλλογής υπογραφών. Παρόλα αυτά είναι μάλλον απίθανο να καταφέρουν και οι 10 πρωτοβουλίες να συλλέξουν τις απαραίτητες 100.000 υπογραφές εντός 18 μηνών, όπως απαιτεί το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Σύνταγμα (Άρθρα 139,193 και 194). Σχεδόν κάθε χρόνο υπάρχουν τέσσερις ημέρες δημοψηφισμάτων σε όλη την χώρα, κατά την διάρκεια των οποίων παίρνονται αποφάσεις για δημοτικά, καντονιακά και ομοσπονδιακά ζητήματα. Έτσι, ένας ενεργός Ελβετός πολίτης αποφασίζει για 30 – 40 θέματα κάθε χρόνο. Το παραπάνω ακούγεται υπερβολικό αλλά όχι για τους περισσότερους Ελβετούς. Μία πρόσφατη έρευνα των Uwe Serdult (Κέντρο Δημοκρατικών Σπουδών Ααράου του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης) και Pascal Sciarini (Πανεπιστήμιο της Γενεύης), αποκαλύπτει πως ένα ποσοστό μεγαλύτερο από το 90% του εκλογικού σώματος λαμβάνει μέρος τουλάχιστον σε μία ημέρα δημοψηφίσματος μεταξύ των εκλογικών αναμετρήσεων κάθε τέσσερα χρόνια. Έτσι το μέσο ποσοστό συμμετοχής στις εκλογές αντιπροσώπων (μικρότερο του 50%) δεν αντιστοιχεί στην πραγματική πολιτική συμμετοχή στην Ελβετία.

Πρωτοβουλίες από την δεξιά, το κέντρο και την αριστερά.

Πολλά και ενδιαφέροντα ζητήματα θα αποφασισθούν στην κάλπη στις αρχές του 2016. Στις 28 Φεβρουαρίου του 2106 οι πολίτες θα αποφασίζουν σχετικά με τρεις Συνταγματικές πρωτοβουλίες πολιτών και ένα ακυρωτικό δημοψήφισμα. Η Ελβετική κυβέρνηση έκρινε στις 7 Οκτωβρίου πως τα παρακάτω ζητήματα πληρούν τις τυπικές προϋποθέσεις προκειμένου να τεθούν στην κρίση των πολιτών:

1) Απέλαση αλλοδαπών. Το δεξιό Λαϊκό Κόμμα (SVP) κατάφερε να συλλέξει τις υπογραφές για ένα δημοψήφισμα το οποίο θα υποστηρίζει την εφαρμογή μια παλαιότερης επιτυχημένης πρωτοβουλίας τους (στις 28 Νοεμβρίου του 2010, η οποία επικράτησε με ποσοστό 52,3%) και μέσω της οποίας θα απελαύνονται από την χώρα όσοι αλλοδαποί διαπράττουν συγκεκριμένης μορφής εγκλήματα. Το κοινοβούλιο νομοθέτησε υπέρ της υποχρεωτικής από τις διεθνείς πρακτικές, εξέτασης της κάθε περίπτωσης ξεχωριστά, αλλά το Λαϊκό Κόμμα δήλωσε πως αυτό έρχεται σε αντίθεση με την λαϊκή βούληση και κατάφερε, στις αρχές του 2105, να συλλέξει 155.000 υπογραφές για την διεξαγωγή μίας δεύτερης πρωτοβουλίας. Ακόμα και αν η πρωτοβουλία καταφέρει να κερδίσει την υποστήριξη της πλειοψηφίας, τα δικαστήρια θα συνεχίζουν να εξετάζουν μεμονωμένα την κάθε περίπτωση αλλοδαπού ο οποίος έχει διαπράξει κάποιο έγκλημα, πριν αυτός απελαθεί από την χώρα. Η πρωτοβουλία αυτή είναι ένα καλό παράδειγμα μιας σειράς πρόσφατων πρωτοβουλιών οι οποίες διεξήχθησαν στην Ελβετία και οι οποίες προκάλεσαν μια σύγκρουση μεταξύ της κυριαρχίας του πολιτικού σώματος όσο αφορά σε συγκεκριμένα ζητήματα και των διεθνών συνθηκών και υποχρεώσεων που το ίδιο αυτό σώμα είχε επικυρώσει. Ενώ το SVP υποστηρίζει το δημοψήφισμα τα περισσότερα από τα υπόλοιπα κόμματα και η κυβέρνηση προτείνουν το ‘όχι’ για την συγκεκριμένη πρόταση.

2) Σήραγγα στις Άλπεις. Ένα ακυρωτικό δημοψήφισμα υποστηρίχθηκε από 75.000 πολίτες ενάντια στην πρόταση του Κοινοβουλίου για την κατασκευή μιας δεύτερης σήραγγας στο Αλπικό Gotthard. Η διάνοιξη μιας δεύτερης σήραγγας μήκους περίπου 17 χιλιομέτρων, θα επιτρέψει να γίνουν εργασίες ανακαίνισης στην αρχική σήραγγα η οποία λειτούργησε το 1980. Στην συνέχεια (από το 2030 και μετά) οι δύο σήραγγες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για την εξυπηρέτηση μίας κατεύθυνσης η κάθε μία, και όχι – όπως πολλές περιβαλλοντικές ομάδες φοβούνται – για την περαιτέρω αύξηση του οδικού φόρτου στην περιοχή των Άλπεων. Το ακυρωτικό αυτό δημοψήφισμα θα είναι μέρος ενός μεγάλου αριθμού αποφάσεων των πολιτών οι οποίοι επιθυμούν την μετακίνηση των φορτίων στις Άλπεις μέσω των σιδηροδρόμων και όχι του οδικού δικτύου. Ως αποτέλεσμα ενός άλλου δημοψηφίσματος το 1992, μία νέα υψηλής ταχύτητας σιδηροδρομική σύνδεση θα λειτουργήσει στις Άλπεις ως τον Δεκέμβριο του 2016. Η τελευταία θα χρησιμοποιήσει μια σήραγγα μήκους 57 χιλιομέτρων η οποία αποτελεί την μεγαλύτερη στον κόσμο. Το δημοψήφισμα της 28ης Φεβρουαρίου θα είναι το τρίτο με παρόμοιο θέμα αφού τόσο το 1994 όσο και το 2004 οι πολίτες είπαν ‘όχι’ σε μια τέτοια απόφαση. Τόσο η κυβέρνηση όσο και το κοινοβούλιο υποστηρίζει το ‘ναι’, με τα περισσότερα κόμματα του χώρου της Αριστεράς και της οικολογίας, καθώς και πολλές περιβαλλοντολογικές οργανώσεις να υποστηρίζουν το ‘όχι’.

3) Γάμος ομοφυλόφιλων. Μια πρωτοβουλία που έχει υποστηριχθεί από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CVP), σχετικά με τον ορισμό του γάμου (και στον περιορισμό του σε σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών) θα αποφασισθεί επίσης στις κάλπες τον Φεβρουάριο. Ήδη από το 2005 οι Ελβετοί είχαν αποδεχτεί μία πρόταση η οποία αναγνώριζε τις σχέσεις μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου, χωρίς όμως να προτείνει για αυτές τα ίδια δικαιώματα με τις ετερόφυλες σχέσεις. Η πρωτοβουλία του CVP προτείνει τώρα να κάνει μια τέτοια εξέλιξη αδύνατη. Όπως συμβαίνει με συναφείς συντηρητικές προτάσεις στις Η.Π.Α., η πρόταση του κόμματος το οποίο συγκυβερνά επιθυμεί επίσης την κατάργηση κάποιων φορολογικών επιβαρύνσεων για τα ετερόφυλα ζευγάρια. Φυσικά,η παραπάνω πρόταση υποστηρίζεται από το CVP καθώς και από το επίσης δεξιό Λαϊκό Κόμμα (SVP), αλλά συναντά μεγάλη αντίδραση από τον χώρο της κεντροαριστεράς και πολλές οργανώσεις. Τόσο η κυβέρνηση όσο και το κοινοβούλιο συνιστά ψήφο ενάντια στην πρόταση.

4) Τρόφιμα. Η πρωτοβουλία ‘κατά της κερδοσκοπίας στα τρόφιμα’, υπό την αιγίδα των Νέων Σοσιαλιστών, υποστηρίζεται από πολλούς διεθνείς οργανισμούς ανάπτυξης οι οποίοι είναι ιδιαίτερα επικριτικοί όσο αφορά τον τρόπο με τον οποίο μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες – όπως η Ελβετική Nestle –  κερδίζουν τεράστια ποσά χρημάτων από φτωχές χώρες οι οποίες μαστίζονται από πείνα και υποσιτισμό, με πρακτικές όπως για παράδειγμα η πώληση υποκατάστατων του γάλακτος. Καθώς αρκετές από αυτές τις εταιρείες έχουν την έδρα τους στην Ελβετία, ένα ‘ναι’ στο δημοψήφισμα θα αποτελέσει σημαντικό παράγοντα στην καταπολέμησης της πείνας σε παγκόσμιο επίπεδο. Στο παρελθόν, πολλά αριστερά κόμματα και οργανώσεις είχαν επανειλημμένα προτείνει – χωρίς όμως μεγάλη ή άμεση επιτυχία – νέους κώδικες δεοντολογίας για εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε αμφιλεγόμενους τομείς όπως για παράδειγμα οι τραπεζικές υπηρεσίες και η βιομηχανία όπλων. Ωστόσο, η πλειοψηφία τόσο των πολιτικών κομμάτων όσο και των ψηφοφόρων δεν υποστηρίζουν αυτές τις προτάσεις, φοβούμενοι τις οικονομικές τους συνέπειες. Για άλλη μία φορά, όλα τα κεντροδεξιά κόμματα, η κυβέρνηση και το κοινοβούλιο συστήνουν το ‘όχι’ στην πρόταση.

Από την ίδρυση του σύγχρονου Ελβετικού κράτους, της Ελβετικής Συνομοσπονδίας, το 1848 και την καθιέρωση της Συνταγματικής πρωτοβουλίας πολιτών σε εθνικό επίπεδο το 1891, έχουν εκκινήσει 441 τέτοιες πρωτοβουλίες. Από αυτές, 313 έχουν καταφέρει να συλλέξουν τις 100.000 υπογραφές που απαιτούνται εντός 18 μηνών και 198 από αυτές έφτασαν τελικά στις κάλπες. Ενώ μόλις τέσσερις από αυτές ακυρώθηκαν από το Κοινοβούλιο (το οποίο βασίσθηκε σε απόλυτα σαφή κριτήρια για αυτό), οι περισσότερες από τις παραπάνω αποσύρθηκαν από τις οργανωτικές τους επιτροπές. Αυτό συνέβη γιατί το Κοινοβούλιο προχώρησε έγκαιρα και πριν την διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, σε μεταρρυθμίσεις οι οποίες ικανοποίησαν τους υποστηρικτές της πρότασης. Από όλες τις πρωτοβουλίες πολιτών, μόνο 22 από αυτές (11,1%), κατάφεραν να επιτύχουν την απαιτούμενη διπλή πλειοψηφία, από τον λαό και τα καντόνια, στην κάλπη. Όπως και όσο αφορά το ακυρωτικό δημοψήφισμα (το οποίο καλείται όταν τουλάχιστον 50.000 πολίτες εναντιωθούν σε μία απόφαση του Κοινοβουλίου εντός 100 ημερών από την ανακοίνωση της), η σημαντικότερη συνέπεια των θεσμών της άμεσης δημοκρατίας στην Ελβετία δεν είναι το άμεσο αποτέλεσμα τους, υπό το πρίσμα πως αποτελούν επίσημες αποφάσεις, αλλά η έμμεση επίδραση τους, δηλαδή η πίεση σε ολόκληρο τον μηχανισμό της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας έτσι ώστε αυτός να ανταποκρίνεται γρηγορότερα και να είναι περισσότερο αντιπροσωπευτικός.

(Το παραπάνω αποτελεί ελεύθερη μετάφραση ενός κειμένου στο site http://people2power.info/)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s